کریدور آیمک و چالش‌های جدید برای کشورهای عربی

کشورهای عربی که با امید به منافع اقتصادی و جایگاه ژئوپلیتیکی، به سمت عادی‌سازی روابط با اسرائیل و پیوستن به طرح‌های مشترک مانند کریدور آیمک (IMEC) حرکت کرده بودند، اکنون با واقعیت‌های تلخی روبرو شده‌اند. این کشورها گمان می‌کردند که با مشارکت در این کریدور ترانزیتی شرق به غرب، هم نقش خود را در منطقه تقویت می‌کنند و هم به ثروت می‌رسند.

با این حال، تحولات اخیر و اظهارات مقامات اسرائیلی، به‌ویژه اعلام طرح «اسرائیل بزرگ» توسط بنیامین نتانیاهو، نشان داد که اسرائیل به دنبال همکاری برابر نیست، بلکه سودای سلطه بر منطقه و بهره‌برداری از منابع کشورهای عربی را در سر دارد. این موضوع، شرکای عربی را با این واقعیت روبرو کرده که به جای یک شریک، با یک بازیگر سلطه‌طلب مواجه هستند.

کریدور آیمک: ابزاری برای انزوای ایران

کریدور هند-خاورمیانه-اروپا (IMEC) که به عنوان کریدور «عرب‌مد» نیز شناخته می‌شود، یک پروژه ژئوپلیتیکی است که با هدف دور زدن ایران و کاهش نقش استراتژیک آن در ترانزیت جهانی طراحی شده است. این کریدور که با مشارکت هند، کشورهای عربی و اسرائیل شکل گرفته، تلاش می‌کند تا با تضعیف موقعیت تهران، نقش تنگه هرمز را نیز کم‌رنگ کند. نتانیاهو در سخنرانی خود در سازمان ملل، این پروژه را یک شاهراه اقتصادی و ژئوپلیتیکی معرفی کرد که از هند آغاز و به بندر حیفا در دریای مدیترانه می‌رسد. این طرح شامل زیرساخت‌های حمل‌ونقل، انرژی و ارتباطات است و با حمایت سیاسی آمریکا پیش می‌رود.

شکنندگی امنیتی و اقتصادی

با این حال، حملات موشکی اخیر ایران به بندر حیفا، معادلات را به شدت تغییر داده است. این بندر که به عنوان قلب تپنده کریدور آیمک شناخته می‌شود، به دلیل این حملات آسیب‌پذیر نشان داد. این رویداد نشان داد که سرمایه‌گذاری در این مسیر، پرریسک و ناپایدار است. به گفته حسن کریم‌نیا، کارشناس حمل‌ونقل، این حملات طرح آمریکایی-اسرائیلی را مختل کرده است.

علاوه بر این، بحران اقتصادی اسرائیل با بدهی عمومی ۳۵۷ میلیارد دلاری و کسری بودجه نزدیک به ۵ درصد تولید ناخالص داخلی، وقتی با تهدیدات امنیتی ناشی از حملات موشکی ایران و یمن ترکیب می‌شود، سرمایه‌گذاری روی این مسیر را برای کشورهای عربی زیان‌آور می‌کند. عربستان، امارات، اردن و مصر که خود را ذی‌نفع این طرح می‌دانستند، اکنون با این واقعیت روبرو هستند که نه تنها طرح «اسرائیل بزرگ» به دنبال منافع مشترک نیست، بلکه مسیر آیمک نیز از امنیت کافی برخوردار نیست.

فرصت‌های جدید برای ایران و درس‌گرفتن کشورهای عربی

از نگاه تحلیلگران، این شرایط می‌تواند به نفع ایران تمام شود. اگر ایران بتواند مسیرهای ترانزیتی خود را فعال‌تر و امن‌تر کند، به یک گزینه مطمئن برای بازرگانان بین‌المللی تبدیل خواهد شد. در این صورت، رویای اسرائیل برای تبدیل شدن به پل اصلی اتصال هند به اروپا به حاشیه رانده می‌شود. این وضعیت همچنین می‌تواند به کشورهای عربی نشان دهد که تکیه بر اسرائیل به عنوان شریک اقتصادی، یک سراب بوده است.

در نهایت، طرح «اسرائیل بزرگ» نه تنها آرمان فلسطین را هدف قرار می‌دهد، بلکه کشورهای عربی حامی آیمک را نیز در تنگنای سیاسی و اقتصادی قرار داده است. این کشورها حالا باید بین ادامه همکاری با اسرائیل یا بازنگری در مسیر خود برای آینده منطقه، یکی را انتخاب کنند.