ساماندهی اتباع افغان در ایران: راهکاری برای رفع چالش‌های اقتصادی و اجتماعی

برای چهار دهه، اتباع و مهاجران افغان حضوری پررنگ در اقتصاد ایران داشته‌اند، به خصوص در صنعت ساخت‌وساز و مسکن. نقش کارگران افغان در پروژه‌های عمرانی کشور غیرقابل انکار است. این گستردگی استفاده از نیروی کار افغان اغلب به دلیل دستمزد پایین‌تر و عدم نیاز به بیمه از سوی کارفرمایان است، چرا که بسیاری از این کارگران به صورت غیرمجاز در ایران ساکن هستند.

چالش‌ها و آسیب‌های حضور اتباع غیرمجاز

با این حال، استفاده از نیروی کار اتباع تنها به جذب آن‌ها در بازار کار محدود نمی‌شود و آسیب‌هایی را نیز به دنبال دارد. مسائلی مثل نحوه دریافت دستمزد اتباع غیرمجاز (که اغلب کارت و حساب بانکی ندارند) و چگونگی هزینه یا سرمایه‌گذاری این درآمدها، در دهه‌های گذشته مورد توجه کافی قرار نگرفته بود. این وضعیت به مشکلاتی مانند کارت‌های بانکی اجاره‌ای، خروج سرمایه اتباع از ایران، و هدایت درآمد آن‌ها به سمت بازارهای غیرمولد مانند طلا و ارز منجر شده است.

اقدامات دولت سیزدهم برای ساماندهی

دولت سیزدهم با درک ضرورت ساماندهی اتباع خارجی، در برنامه تحول خود برای حل این مشکلات برنامه‌ریزی کرده است. در سه سال گذشته، سازمان ملی مهاجرت اهداف زیر را دنبال کرده است:

ساماندهی ورود و اقامت نیروی کار خارجی مورد نیاز بر اساس مجوزهای اشتغال فصلی و دائمی.

تغییر سیستم پذیرش مهاجران خارجی به یک سیستم امتیازی بر اساس نیازهای بازار کار ایران.

ارتقاء سامانه جامع اطلاعات اتباع خارجی و تسهیل دسترسی آن‌ها به خدمات مختلف از جمله ثبت وقایع چهارگانه (ولادت، فوت، ازدواج، طلاق)، امور تابعیتی، تحصیلی، رفاهی، اجتماعی و مالی.

این اقدامات با هدف مدیریت بهتر حضور اتباع خارجی و کاهش آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی ناشی از عدم ساماندهی آن‌ها صورت گرفته است.