بیش از ۳۵ هزار مرگ منتسب به آلودگی هوا است

معاون مرکز تحقیقات کیفیت هوا و تغییر اقلیم دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی از مرگ بیش از ۳۵,۰۰۰ نفر در سال ۱۴۰۳ بر اثر آلودگی هوا خبر داد و تأکید کرد که اقدامات فعلی برای اجرای «قانون هوای پاک» مؤثر نبوده است. این آمار نشان می‌دهد که غلظت آلودگی در سال گذشته نسبت به سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است.

آلودگی هوا: دومین عامل خطر در مرگ‌ومیرهای غیرواگیر

دکتر عباس شاهسونی، معاون مرکز تحقیقات کیفیت هوا، با اشاره به گزارش موسسه بار بیماری‌ها در سال ۲۰۲۴، گفت که آلودگی هوا دومین عامل خطر مرگ در جهان، بعد از فشار خون بالا، است. بر اساس این گزارش، سالانه ۸.۱ میلیون نفر در جهان به دلیل آلودگی هوا، به ویژه ذرات معلق، جان خود را از دست می‌دهند که این رقم از مرگ‌ومیر ناشی از استعمال دخانیات نیز بیشتر است.

آمار مرگ‌ومیر و هزینه‌های اقتصادی در ایران

بر اساس آخرین مطالعه در سال ۱۴۰۳ که ۸۳ شهر با جمعیتی بیش از ۵۷ میلیون نفر را بررسی کرده، به‌طور میانگین ۳۵,۵۴۰ مرگ در کشور منتسب به آلودگی هوا بوده است. این آمار بین ۲۳,۷۶۶ تا ۴۶,۰۰۰ نفر متغیر است.

سهم ذرات معلق: ۱۲.۷ درصد از کل مرگ‌های طبیعی در این ۸۳ شهر، ناشی از مواجهه طولانی‌مدت با ذرات معلق کمتر از ۲.۵ میکرون بوده است.

بیماری‌های مرتبط: این مطالعه نشان می‌دهد که از کل مرگ‌های منتسب به آلودگی هوا، ۱۵ درصد به دلیل سکته مغزی، ۱۴.۶۶ درصد به دلیل بیماری‌های ایسکمیک قلبی (IHD) و ۱۴.۴ درصد به دلیل سرطان ریه بوده است.

خسارات اقتصادی: هزینه‌های ناشی از این مرگ‌ومیرها حدود ۱۴ میلیارد دلار برآورد شده که با در نظر گرفتن نرخ دلار، معادل حدود ۱۰۰۰ همت می‌شود. این رقم بر اساس گزارش بانک جهانی در سال ۲۰۲۱، معادل ۵ درصد از تولید ناخالص داخلی ایران است.

پاک‌ترین و آلوده‌ترین شهرهای ایران

بر اساس این مطالعه، شهرهای شاهرود و سنندج به عنوان پاک‌ترین شهرهای کشور در سال ۱۴۰۳ شناخته شده‌اند. در مقابل، شهرهای زابل، ایرانشهر و ریگان به ترتیب آلوده‌ترین شهرهای ایران بوده‌اند. این شهرها با طوفان‌های گردوغبار درگیر هستند و آمار مرگ‌ومیر منتسب به آلودگی هوا در آن‌ها به مراتب بالاتر از میانگین کشوری است.

در سال ۱۴۰۳، به طور میانگین ۱۰ درصد از روزهای سال در این ۸۳ شهر دارای هوای پاک و ۶۹ درصد دارای هوای قابل قبول بوده‌اند. باقی روزها نیز هوا ناسالم گزارش شده است.

بی‌اثر بودن «قانون هوای پاک»

شاهسونی تأکید کرد که با وجود اجرای قانون هوای پاک، میانگین غلظت سالیانه ذرات معلق از سال ۱۳۹۶ تاکنون تغییر چندانی نکرده و حتی در سال ۱۴۰۳ نسبت به سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است. این موضوع نشان می‌دهد که اقدامات فعلی در اجرای قانون هوای پاک و آیین‌نامه‌های آن، به ویژه آیین‌نامه فنی ماده ۲، مؤثر نبوده و نتوانسته است به کاهش ذرات معلق منجر شود.