ثبت ۴۰ زمینلرزه در ۴ روز و تأکید بر ایمنی تأسیسات پتروشیمی

علی بیت‌اللهی، رئیس بخش زلزله و مخاطرات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی، با اشاره به فعالیت لرزه‌ای اخیر در منطقه عسلویه استان بوشهر، از ثبت حدود ۴۰ زمینلرزه در چهار روز گذشته خبر داد. این فوج لرزه‌ای، که گستره‌ای به طول ۴۰ کیلومتر و عرض ۲۰ کیلومتر را در بر گرفته، شامل ۸ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ بوده و بزرگ‌ترین آن با بزرگای ۴.۹ در تاریخ ۶ مرداد ماه جاری رخ داده است. با وجود اهمیت اقتصادی بالای منطقه به دلیل استقرار تأسیسات پتروشیمی، بیت‌اللهی احتمال وقوع زلزله بزرگ مخرب را در این فوج لرزه‌ای پایین دانست، اما بر لزوم بازدیدهای فنی و دقیق از زیرساخت‌ها تأکید کرد.

مشخصات فوج لرزه‌ای عسلویه

بیت‌اللهی در تشریح ویژگی‌های این فوج لرزه‌ای گفت: “اگر محدوده زلزله‌ها را در یک مستطیل شمالی-جنوبی در نظر بگیریم، گستره‌ای به طول ۴۰ کیلومتر و عرض ۲۰ کیلومتر را پوشش می‌دهد.” او افزود که بزرگ‌ترین زمینلرزه این فوج با بزرگای ۴.۹ در تاریخ ۶ مرداد ساعت ۷:۲۴ صبح رخ داد و در مجموع، حدود ۸ زمینلرزه با بزرگای بیش از ۴ در این ناحیه به ثبت رسیده است. بقیه زلزله‌ها نیز در محدوده بزرگای ۳ تا ۴ قرار دارند.

اهمیت اقتصادی منطقه و گسل‌های فعال

منطقه عسلویه به دلیل استقرار تأسیسات گسترده پتروشیمی و مجموعه‌های صنعتی مهمی نظیر پتروشیمی فارس و پارسیان، از اهمیت اقتصادی بالایی برخوردار است. از این رو، بررسی دقیق شرایط لرزه‌ای منطقه برای ایمن‌سازی زیرساخت‌ها ضروری است.

بیت‌اللهی به وجود گسل‌های مهمی مانند «گسل پیشانی کوهستان» و «گسل پیش ژرفای زاگرس» در این منطقه اشاره کرد که از شمال کشور تا تنگه هرمز امتداد دارند. وی همچنین از «گسل عسلویه» به عنوان یک گسل محلی و شناخته‌شده در همین محدوده نام برد و خاطرنشان کرد که مطالعات، سابقه زلزله‌های بزرگ‌تری با بزرگای حدود ۶ را نیز در این منطقه نشان می‌دهد.

احتمال وقوع زلزله بزرگ و توصیه‌های ایمنی

رئیس بخش زلزله و مخاطرات مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به چینش این زلزله‌ها که نشان‌دهنده یک “فوج لرزه‌ای” است، تأکید کرد: “بر اساس تجربیات گذشته در زون جنوبی کشور، در چنین حالتی احتمال رخداد یک زلزله بزرگ مخرب بسیار پایین است.” او با اشاره به تجربه مشابه در بندر گناوه که در آن ۲۵۶ زمینلرزه رخ داد و زلزله بزرگی به دنبال نداشت، افزود: “در عسلویه نیز با توجه به تعداد بالای رخدادها، احتمال وقوع زلزله بزرگ بسیار کم است.”

با این حال، بیت‌اللهی به مدیران مجتمع‌های پتروشیمی در منطقه، از جمله فارس و پارسیان، توصیه کرد که بازدیدهای دقیق و فنی از فونداسیون‌ها، بتن‌های پایه مخازن و سایر بخش‌های حساس انجام دهند، چرا که ارتعاشات مداوم ممکن است در بلندمدت تأثیرگذار باشد. او خوشبختانه اعلام کرد که تاکنون آسیب جدی، تخریب، تلفات یا جراحتی گزارش نشده است، اما این زلزله‌ها یادآور فعال بودن این پهنه لرزه‌ای و اهمیت ایمن‌سازی زیرساخت‌های اقتصادی در آن است.

مکان وقوع زلزله‌ها و احتمال سونامی

بیت‌اللهی در پاسخ به این سؤال که آیا زلزله‌ها در منطقه دریایی رخ داده‌اند، توضیح داد که اکثر رخدادها در محدوده خشکی و نوار ساحلی عسلویه بوده‌اند، هرچند چند مورد نیز در ناحیه دریایی و نزدیک به ساحل ثبت شده‌اند. او با اشاره به خطای مکان‌یابی زلزله‌ها، به ویژه برای زلزله‌های بزرگ‌تر و کمبود ایستگاه‌های لرزه‌نگاری در جنوب منطقه، تأکید کرد که اغلب رومرکزها در مرز خشکی و آب هستند و نه در عمق دریا.

در مورد احتمال وقوع سونامی در خلیج فارس، بیت‌اللهی تصریح کرد که به دلیل عمق کم آب، نوع گسل‌ها و وجود تنگه هرمز، خطر ایجاد امواج سونامی در این منطقه بسیار ناچیز و نزدیک به صفر است. او هیچ سندی مبنی بر سونامی تاریخی در سواحل خلیج فارس، چه در ایران و چه در کشورهای عربی، ندیده است.

بیت‌اللهی در پایان اشاره کرد که شهر و روستاهای اطراف عسلویه سابقه زلزله‌های تاریخی بزرگی داشته‌اند و عبور «گسل عسلویه» از این ناحیه، که یکی از شاخه‌های جانبی گسل‌های اصلی زاگرس است، نشان‌دهنده سابقه لرزه‌ای قابل توجه در منطقه است.