راهنمای حفظ سلامت روانی اجتماعی در کار خبری خبرنگاران و رسانه ها در جنگ

به گزارش تجارگستران ، کار خبرنگاری در شرایط عادی، مسئولیتی سنگین است که نیازمند دقت، سرعت و صحت عمل است. اما در زمان جنگ، این شغل به مرزهای سختی از فشار روانی کشیده می‌شود. خبرنگاران میدان، علاوه بر گزارش‌نویسی و تصویربرداری، شاهد مستقیم لحظات مرگ، ویرانی و رنج انسان‌ها هستند. آن‌ها در لحظه تصمیم می‌گیرند که چه خبری را اولویت‌دهی کنند، چگونه روایت کنند، و چگونه بین وظیفه حرفه‌ای و واکنش‌های انسانی تعادل برقرار نمایند.

این تعارض درونی–بین «درگیر شدن عاطفی» به‌عنوان انسان و «حفظ فاصله حرفه‌ای» به‌عنوان خبرنگار–می‌تواند به مرور زمان، اثرات مخربی بر سلامت روان برجای گذارد. بسیاری از این آثار در ظاهر دیده نمی‌شوند؛ فرد ممکن است عملکرد حرفه‌ای خود را ادامه دهد، اما در باطن تحت فشارهای روانی عمیقی قرار داشته باشد.

در شرایط جنگی، خبرنگاران از نزدیکترین شاهدان وقایع هستند. حضور در صحنه، ثبت تصاویر، گفتگو با افراد آسیبدیده و انتقال سر یع اطالعات، آنها را در معرض فشارهای روانی مداوم قرار م یدهد. این مواجهه مکرر با رنج، مرگ، تخریب و نااطمینانی ، م یتواند اثرات عمیقی بر سالمت روان داشته باشد؛ حتی اگر فرد در ظاهر عملکرد حرفها ی خود را حفظ کرده باشد.
این راهنما با هدف کمک به خبرنگاران برا ی حفظ تعادل روان ی در چنین شرایطی تهیه شده است .

ماهیت خاص فشار روانی در کار خبری در جنگ

فشار روانی در حرفه خبرنگاری در شرایط جنگی با سا یر مشاغل تفاوت دارد. برخی ویژگی های این وضعیت عبارتند از:

•  مواجهه مستقیم و مکرر با صحنه های شدید آسیب و مرگ
• نیاز به حفظ تمرکز و عملکرد دقیق در همان لحظه
•  محدود بودن زمان برای پردازش هیجانی وقایع
• احساس مسئولیت برای انتقال واقعیت به جامعه
•  قرار گرفتن بین * درگیر شدن عاطفی و حفظ فاصله حرفه ای *

این تعارض ها میتواند به خستگی روانی تدریجی منجر شود.

تجربه هایی که ممکن است برای خبرنگار اتفاق بیفتد

برخی واکنش ها در این شرایط قابل انتظار هستند مانند:

• بازگشت مکرر تصاویر یا صحنه های دیده شده در ذهن
•  بی حسی یا کاهش واکنش عاطفی
• تحریک پذیری یا زود رنجی
•  احساس خستگی عمیق حتی بدون فعالیت جسمی زیاد
•  دشواری در فاصله گرفتن ذهنی از صحنه های کاری
•  کاهش تمرکز در فعالیت های روزمره خارج از محیط کار

این تجربه ها معمولا نتیجه مواجهه مداوم با فشارهای روانی هستند.

تنظیم فاصله حرفهای با صحنه های خبری

یکی از مهارتهای مهم در کار خبری در شرای ط جنگی، ایجاد مرز روانی است. بهتر است:

•  بین  مشاهده و ثبت و  درگیر شدن کامل عاطفی  تفاوت قائل شوید
• پس از ترک صحنه، آگاهانه از فکر کردن مداوم به آن فاصله بگیرید
• خود را ملزم ندانید که همه جزئیات را بارها مرور کنید

این فاصله گذاری به معنای بی تفاوتی نیست، بلکه یک راهکار برای حفظ سالمت روان است.

مدیریت مواجهه مکرر با تصاویر آسیب زا

تماشای مکرر تصاو یر خشونت آمیز، حتی در مرحله تدوین یا انتشار، میتواند اثر تجمعی داشته باشد. برای کاهش این اثر:

•  از بازبینی غیرضروری تصاویر خودداری کنید
•  در صورت امکان، زمان کار با تصاویر ناراحت کننده را محدود کنید
•  بین کارهای مرتبط با این تصاویر، وقفه ایجاد کنید
• مواجهه کنترل نشده با این محتوا م یتواند فشار روانی را افزایش دهد

بازگشت از فضای بحران به زندگی روزمره

یکی از چالشهای مهم خبرنگاران، انتقال از فضای بحران به زندگی عادی است. برای تسهیل این گذار:

• پس از پایان کار، زمانی را برای فاصله گرفتن ذهنی در نظر بگ یرید
•  از ورود فوری به فضا ی خبری  مجدد خودداری کنید
•  فعالیت های ساده و غیرمرتبط با کار انجام دهید
• این کار به ذهن کمک می کند از وضعیت آماده باش خارج شود

نقش همکاران در کاهش فشار روانی

در محیط های رسانها  ، همکاران بهترین منبع درک متقابل هستند.

• گفتوگوی کوتاه درباره تجربه های کاری میتواند کمک کننده باشد
•  اشتراک گذاری احساسات، بدون ترس از قضاوت، اهمیت دارد
• توجه به خستگی یا تغییر حال همکاران میتواند از فرسودگی جلوگیری کند
• حمایت حرفهای بین همکاران نقش مهمی در حفظ سالمت روان دارد

نشانه هایی که نیاز به توجه جدی دارند

در برخی موارد، فشار روانی ممکن است از حد قابل تحمل فراتر رود. نشانه هایی که بهتر است جدی گرفته شوند:

• بازگشت مداوم و آزاردهنده تصاویر در ذهن
• بیخوابی مکرر
• احساس بی حسی شدید یا قطع ارتباط عاطفی
•  تحریک پذیری شدید یا واکنش های غیرمعمول
•  دشواری در ادامه فعالیت حرفه ای
• افکار آسیب به خود

در چنین شرایطی، استفاده از خدمات تخصصی سالمت روان م یتواند مفید باشد.

جمع بندی

کار خبرنگاری در شرایط جنگی، فراتر از یک شغل، مواجه های مستمر با واقعیت های سخت انسانی است که برای آگاه سازی جامعه و انتقال حقایق بسیار مهم و ارزشمند است.
حفظ سالمت روان این افراد در این مسی ر، نهتنها برای فرد، بلکه برا ی جامعه نیز ضروری است.ایجاد فاصله روانی ، مدیریت مواجهه با صحنه ها و استفاده از حمایت همکاران م یتواند به حفظ تعادل در این مسیر کمک کند.

این راهنما با هدف آگاهی‌بخشی و ارائه راهکارهای کاربردی تدوین شده است تا خبرنگاران، عکاسان خبری و تمام فعالان رسانه‌ای بتوانند در این مسیر دشوار، سلامت روانی خود را حفظ نمایند./ منبع : وبدا

ویژه خبرنگاران، عکاسان خبری و فعاالن رسانه ای – دفتر سلامت روانی اجتماعی و اعتیاد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی
فروردین 1405