ظرفیت‌ های پنهان صادرات مستربچ و کامپاند به آفریقا

به گزارش تجارگستران ، نهمین دوره کنفرانس و نمایشگاه بین‌المللی مستربچ و کامپاندهای پلیمری ایران روز یکشنبه در هتل المپیک تهران گشایش یافت. این رویداد فرصتی را فراهم آورد تا دست‌اندرکاران و مسئولان این صنعت، به بررسی وضعیت فعلی، ظرفیت‌های موجود، چالش‌ها و برنامه‌های توسعه‌ای آن بپردازند. در مراسم افتتاحیه این کنفرانس، معاون صنایع عمومی وزارت صنعت، معدن و تجارت و همچنین رئیس هیات مدیره انجمن مستربچ و کامپاند ایران، نکات مهمی را درباره آینده این بخش حیاتی از صنعت پلاستیک کشور مطرح کردند.

کامپاند و مستربچ دو ماده افزودنی بسیار مهم در صنعت پلاستیک هستند که خواص پلیمرها را بهبود می‌بخشند. به زبان ساده، کامپاند ترکیبی از یک پلیمر اصلی با مواد افزودنی دیگر است که برای کاربردهای خاص تولید می‌شود. مستربچ نیز ترکیبی متمرکز از رنگ‌دانه‌ها یا افزودنی‌های دیگر است که با یک پایه پلیمری مخلوط شده و سپس به پلیمر اصلی اضافه می‌شود تا رنگ یا خواص مورد نظر را ایجاد کند. این دو ماده در تولید طیف وسیعی از محصولات پلاستیکی، از بسته‌بندی گرفته تا قطعات خودرو و لوازم خانگی، کاربرد دارند.

  رشد و ظرفیت صنعت مستربچ

آقای شیخ، معاون صنایع عمومی وزارت صنعت، معدن و تجارت، در سخنرانی خود در مراسم افتتاحیه، به رشد قابل توجه صادرات محصولات این صنعت در سال‌های اخیر اشاره کرد و دلیل اصلی این موفقیت را ظرفیت‌های بالایی دانست که در این بخش ایجاد شده است. وی تأکید کرد که صنعت مستربچ و کامپاند در دو دهه گذشته پیشرفت چشمگیری در کشور داشته است.

بر اساس آمارهای ارائه شده توسط معاون وزیر، در حال حاضر ۷۳۵ شرکت به طور فعال در این حوزه مشغول به کار هستند. مجموع ظرفیت تولیدی این شرکت‌ها در حال حاضر به رقم قابل توجه ۴ میلیون و ۸۰۰ هزار تن در سال رسیده است. این ظرفیت بالا، ایران را در میان کشورهایی قرار داده که توانسته‌اند این صنعت را با سرعت بالایی توسعه دهند.

معاون وزیر صمت همچنین خبر از برنامه‌های توسعه‌ای آتی داد. طبق گفته ایشان، ۸۵ طرح جدید در این حوزه در دست اجرا قرار دارند که پیشرفت فیزیکی آن‌ها بالای ۷۰ درصد است. پیش‌بینی می‌شود این طرح‌ها در سال آینده به بهره‌برداری برسند و با تکمیل آن‌ها، ۸۵۰ هزار تن به ظرفیت تولید مستربچ و کامپاند کشور اضافه خواهد شد.

آقای شیخ اظهار امیدواری کرد که بتوان از این ظرفیت‌های عظیم به بهترین نحو استفاده کرد. وی برای توسعه بیشتر این صنعت، بر لزوم توجه به روندهای نوین جهانی تأکید کرد. این روندها شامل استفاده از فناوری‌های دوستدار محیط زیست، بهره‌گیری از انرژی‌های پاک و سبز، استفاده از هوش مصنوعی در فرآیندهای تولید و بازاریابی، و افزایش سرمایه‌گذاری در بخش تحقیق و توسعه (R&D) و فعالیت‌های بازاریابی برای یافتن بازارهای جدید است.

تأمین مواد اولیه و رفع مشکل ناترازی برق

یکی از مشکلات اساسی صنعت پلاستیک، از جمله مستربچ و کامپاند، مسئله تأمین پایدار و کافی مواد اولیه پلیمری است که بخش عمده‌ای از آن از صنایع پتروشیمی تأمین می‌شود. معاون وزیر صمت به این موضوع اشاره کرد و گفت که یکی از سیاست‌های اصلی وزارت صمت، تکمیل زنجیره تولید پتروشیمی در کشور است. هدف از این سیاست، رفع مشکلات مربوط به تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنایع پایین‌دستی مانند مستربچ و کامپاند است و برنامه دقیق و مشخصی در این باره وجود دارد.

وی همچنین از فراهم شدن امکان واردات مواد اولیه برای این صنعت خبر داد و اظهار داشت که با طرح‌های جدیدی که در بخش پتروشیمی تعریف و در حال اجرا هستند، انتظار می‌رود مشکل کمبود یا نوسان در تأمین مواد اولیه مورد نیاز صنعت مستربچ و کامپاند در آینده حل شود.

چالش مهم دیگر این صنعت، به ویژه در فصول گرم سال، ناترازی تولید و مصرف برق و قطعی‌های مکرر آن است. آقای شیخ اعلام کرد که وزارت صمت پیگیر حل این مشکل از طریق احداث نیروگاه‌های جدید است. علاوه بر اقدامات دولتی، صنعت‌گران این بخش نیز خود برای احداث نیروگاه‌های اختصاصی اقدام کرده‌اند. وی افزود که از طریق ایجاد نیروگاه‌های تجدیدپذیر (مانند خورشیدی) و همچنین استفاده از دیزل ژنراتورها، تلاش می‌شود تا حدود زیادی این مشکل برطرف شده و پایداری تأمین انرژی برای واحدهای تولیدی افزایش یابد.

حمایت‌های دولتی و تسهیلات برای صنعت مستربچ

معاون وزیر صمت به ارائه تسهیلات و حمایت‌های دولتی برای شرکت‌های فعال در این حوزه نیز اشاره کرد. وی گفت که شرکت‌هایی که در زمینه تحقیق و توسعه فعالیت‌های چشمگیری داشته باشند، از معافیت‌های مالیاتی برخوردار خواهند شد. همچنین، برای واردات ماشین‌آلات مورد نیاز این صنعت، تسهیلات ویژه‌ای در نظر گرفته شده و ثبت سفارش این ماشین‌آلات با تخصیص ارز مورد نیاز همراه خواهد شد.

در پاسخ به سؤالی درباره حمایت دولت از صنایع پتروشیمی (که تأمین‌کننده اصلی مواد اولیه هستند)، آقای شیخ تأکید کرد که حمایت ویژه وزارتخانه، بر تأمین مالی و اختصاص ارز مناسب برای تکمیل حلقه‌های مفقوده در زنجیره تولید پتروشیمی با سرعت بیشتر متمرکز است.

 مستربچ و کامپاند ایران؛ ظرفیت ۵ میلیون تنی و چشم به آفریقا

امید کوشکی، رئیس هیات مدیره انجمن مستربچ و کامپاند ایران، نیز در این کنفرانس به بیان دیدگاه‌های خود پرداخت. وی با تأکید بر نقش این صنعت در ارزآوری برای کشور و وجود بازارهای صادراتی خوب در کشورهای همسایه، ظرفیت نصب شده صنعت مستربچ و کامپاند در ایران را ۵ میلیون تن اعلام کرد.

آقای کوشکی به یکی از مزیت‌های این صنعت نسبت به صنایع بالادستی خود (پتروشیمی) اشاره کرد و گفت در حالی که صنعت پتروشیمی به راحتی می‌تواند هدف تحریم‌ها قرار گیرد، صنعت مستربچ و کامپاند به دلیل ماهیت محصولات و مقیاس تولید، انعطاف‌پذیری بیشتری دارد و می‌تواند از موانع تحریم عبور کرده و به ارزآوری برای کشور ادامه دهد.

وی مجدداً تأکید کرد که ظرفیت نصب شده فعلی صنعت ۵ میلیون تن است و پیش‌بینی می‌شود تا دو سال آینده ۸۰۰ هزار تن به این ظرفیت افزوده شود. با این حال، میزان مصرف فعلی محصولات این صنعت در داخل کشور حدود ۱.۵ میلیون تن است. این بدان معناست که کارخانجات در حال حاضر با حدود ۳۰ درصد از ظرفیت نصب شده خود فعالیت می‌کنند که نشان‌دهنده وجود ظرفیت خالی قابل توجه است.

رئیس هیات مدیره انجمن مستربچ و کامپاند ایران فرصت‌های این صنعت برای کشور را بسیار زیاد دانست و تأکید کرد که می‌توان بازارهای صادراتی بسیار مناسبی را، به ویژه در میان کشورهای همسایه، برای این محصولات فراهم کرد. ایشان همچنین به صادرات حجمی بالغ بر ۶۰۰ میلیون تن از این محصولات در دو سال گذشته اشاره کرد و این رقم را نشان‌دهنده ظرفیت بالای تولید در کشور دانست که بیش از نیاز داخلی است و باعث افزایش رقابت در بازار داخلی شده است؛ لذا، صنعت‌گران به دنبال افزایش سهم خود در بازارهای صادراتی هستند.

آقای کوشکی در ادامه به لزوم فراتر رفتن از بازارهای منطقه‌ای در حوزه صادرات اشاره کرد و گفت که در حال حاضر یک بازار بکر و بزرگ در قاره آفریقا برای محصولات پلاستیکی وجود دارد. واردات محصولات پلاستیکی به آفریقا سالانه بیش از ۳ میلیارد دلار ارزش دارد که بخش زیادی از آن از کشورهایی مانند چین، هند و ترکیه تأمین می‌شود، در حالی که به گفته وی، قیمت کالاهای مشابه ایرانی در این بازارها کمتر است.

وی پتانسیل بازار آفریقا برای صنعت مستربچ و کامپاند ایران را بسیار بالا ارزیابی کرد و گفت که اگر ایران بتواند تنها ۱۰ درصد از این بازار را به دست آورد، سالانه ۳۰۰ میلیون دلار ارزآوری اضافی خواهد داشت و می‌تواند به هدف صادرات یک میلیارد دلاری در این صنعت دست یابد.

چالش‌های پیش رو مستربچ و کامپاند ایران

رئیس انجمن به برخی چالش‌های پیش روی تولیدکنندگان نیز اشاره کرد. وی گفت که محدودیت‌های اخیر ایجاد شده توسط بانک مرکزی، خرید و تأمین مالی از طریق بورس را برای شرکت‌ها محدود کرده است. از سوی دیگر، افزایش شدید قیمت مواد اولیه، نیاز واحدهای تولیدی به سرمایه در گردش را به شدت بالا برده است. آقای کوشکی از طراحی یک بسته حمایتی برای تأمین سرمایه در گردش این واحدها خبر داد که منابع آن غیر از منابع بانکی خواهد بود.

مشکل ناترازی برق نیز از دغدغه‌های جدی صنعت‌گران است. آقای کوشکی تأکید کرد که هر زمان که قطعی برق اتفاق می‌افتد، علاوه بر زیان ناشی از توقف تولید، مواد اولیه موجود در خطوط تولید از بین می‌رود و این موضوع حتی توانایی شرکت‌ها برای انعقاد قراردادهای مهم صادراتی را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد. وی این مشکل را “عدم نفع” بزرگی برای صنعت دانست.

با وجود چالش‌ها، انجمن و صنعت‌گران در پی یافتن راهکارهای نوآورانه نیز هستند. آقای کوشکی به دست‌یابی به دانش فنی برای تبدیل مواد پلاستیکی بازیافتی به موادی با کیفیت نزدیک به مواد نو اشاره کرد. وی گفت که این فناوری حتی برای تولید بطری‌های پت از مواد بازیافتی نیز کاربرد دارد و می‌تواند به صنعت بازیافت کمک شایانی کند.

ایشان همچنین خبر از طراحی یک “ایده بازار” با همکاری ستاد توسعه فناوری نانو داد. اطلاع‌رسانی برای این ایده بازار از چند ماه پیش آغاز شده و افراد دارای ایده‌های نوآورانه در صنعت می‌توانند ایده‌های خود را در این بستر عرضه کنند تا سرمایه‌گذاران در صورت پسندیدن، این ایده‌ها را خریداری کرده و به مرحله اجرا برسانند.

در مجموع، کنفرانس مستربچ و کامپاند ایران تصویری از صنعتی پویا با ظرفیت‌های عظیم تولیدی و صادراتی، به ویژه در بازارهای منطقه‌ای و آفریقا، ارائه داد. در کنار این پتانسیل‌ها، چالش‌هایی نظیر تأمین مواد اولیه، ناترازی برق و مشکلات تأمین مالی نیز مطرح شد که نیازمند راهکارهای حمایتی دولتی و نوآوری‌های بخش خصوصی برای عبور از آن‌ها و دستیابی به اهداف توسعه‌ای و صادراتی، از جمله دستیابی به صادرات یک میلیارد دلاری، است.