مهمترین اخبار الجزیره امروز جمعه ۱ آبان ۱۴۰۵

به گزارش تجارگستران ،  دونالد ترامپ و وزیر دفاع آمریکا از آمادگی واشنگتن برای اقدام نظامی بیشتر علیه ایران سخن گفته‌اند، در حالی که بنیامین نتانیاهو همچنان تغییر حکومت ایران را هدف اصلی اسرائیل معرفی می‌کند. با این حال، کارشناسان درباره توانایی حملات هوایی برای سرنگونی حکومت ایران تردید دارند و احتمال مشارکت دوباره آمریکا نیز قطعی نیست.

ترامپ و هگست از احتمال ادامه عملیات نظامی علیه ایران گفتند

پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، نیز گفت واشنگتن در صورت صدور دستور از سوی ترامپ، برای مشارکت در اقدامات نظامی بیشتر آماده است.

هگست با تأکید بر هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای اظهار کرد که آمریکا خسارت‌های گسترده‌ای به توان نظامی ایران وارد کرده است، اما اگر تهران حاضر به کنار گذاشتن برنامه مورد اختلاف نشود و رئیس‌جمهور دستور اقدام بیشتر را صادر کند، واشنگتن آمادگی لازم را دارد.

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که مقام‌های ایرانی بر مخالفت خود با فشارها و تهدیدهای آمریکا تأکید کرده‌اند. مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، نیز اعلام کرده است که پیش‌شرط مذاکرات، پایان دادن به فشارهای اقتصادی، تهدیدها و تحریم‌های آمریکا است و تهران به واشنگتن اعتماد ندارد.

آیا اسرائیل می‌تواند حکومت ایران را سرنگون کند؟

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، سرنگونی حکومت ایران را هدف اصلی کشورش توصیف کرده است. این اظهارات پس از گفت‌وگوی او با ترامپ و سفر پیت هگست به اسرائیل مطرح شد؛ با این حال، نشانه‌ای از موافقت قطعی واشنگتن با آغاز عملیات جدید یا مشارکت در برنامه تغییر حکومت ایران اعلام نشده است.

کارشناسانی که با الجزیره گفت‌وگو کرده‌اند، معتقدند اسرائیل توانایی وارد کردن خسارت سنگین به زیرساخت‌ها و توان نظامی ایران را دارد، اما دستیابی به تغییر حکومت، هدفی متفاوت از تخریب اهداف نظامی است.

به گفته این کارشناسان، حملات هوایی به‌تنهایی احتمالاً برای سرنگونی حکومت کافی نیست و عملیات زمینی گسترده، به نیرو و تعهد نظامی بسیار بیشتری نیاز دارد. چنین عملیاتی ممکن است مستلزم حضور طولانی‌مدت نیروها در ایران باشد.

نتانیاهو پیش‌تر نیز به محدودیت قدرت هوایی اشاره کرده بود. او در ماه مارس گفته بود که تحقق این هدف صرفاً از طریق حملات هوایی امکان‌پذیر نیست و به یک مؤلفه زمینی نیز نیاز دارد؛ با این حال، جزئیاتی درباره شکل احتمالی چنین عملیاتی ارائه نکرد.

توان نظامی اسرائیل و محدودیت‌های عملیات مخفی

اوربان کانینگهام، پژوهشگر مؤسسه خدمات سلطنتی متحد بریتانیا، به الجزیره گفت ذخایر تسلیحات تهاجمی اسرائیل و توانایی سوخت‌رسانی هوایی، امکان حمله مجدد به اهداف ایران را فراهم می‌کند. به گفته او، اسرائیل می‌تواند بار دیگر برتری هوایی ایجاد کند و اهدافی را در ایران مورد حمله قرار دهد.

با این حال، چاغلار کورچ، استادیار دانشگاه عبدالله گل ترکیه، تأکید کرد که قدرت هوایی می‌تواند توان نظامی ایران را کاهش دهد، اما لزوماً تمام ظرفیت‌های تهاجمی این کشور را از بین نمی‌برد. او گفت سامانه‌هایی که به‌خوبی پنهان شده‌اند، ممکن است از حملات جان سالم به در ببرند.

کارشناسان همچنین درباره اثربخشی عملیات مخفی و حملات سایبری در تحقق هدف تغییر حکومت تردید دارند. کانینگهام توضیح داد که استفاده مجدد از شبکه‌های اطلاعاتی می‌تواند باعث شناسایی و از بین رفتن این شبکه‌ها شود.

او همچنین توان گروه‌های مسلح کرد و بلوچ برای مقابله با سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را محدود ارزیابی کرد. بر اساس گزارش‌های پیشین رسانه‌ای، دولت ترامپ در مقطعی موضوع حمایت تسلیحاتی از گروه‌های مخالف کرد را بررسی کرده بود، اما این طرح به مرحله اجرا نرسید.

ایران همچنان توان پاسخ نظامی دارد

کارشناسان هشدار داده‌اند که ایران برای تحمیل هزینه سنگین به اسرائیل، نیازی به برابری کامل در تعداد هواپیماها و تجهیزات نظامی ندارد.

سیدهارت کاوشال، پژوهشگر ارشد مؤسسه خدمات سلطنتی متحد، گفته است ایران احتمالاً همچنان ذخایر قابل توجهی از موشک‌ها در اختیار دارد؛ هرچند آسیب به سامانه‌های هدف‌گیری ممکن است بر میزان اثربخشی آن‌ها تأثیر بگذارد.

به گفته او، ذخایر موشک‌های ضدکشتی ایران نیز ممکن است همچنان قابل توجه باشد، زیرا بخشی از این تسلیحات نسبتاً آسان‌تر تولید می‌شوند و ایران بخشی از ظرفیت ساخت آن‌ها را در داخل ایجاد کرده است. مناطق کوهستانی جنوب ایران نیز می‌توانند پناهگاه طبیعی برای برخی سامانه‌ها فراهم کنند.

در مقابل، ادامه حملات می‌تواند فشار بیشتری بر سامانه‌های دفاعی اسرائیل وارد کند. استفاده از موشک‌های رهگیر گران‌قیمت برای مقابله با پهپادهای ارزان‌تر، هزینه دفاع را افزایش می‌دهد و ممکن است ذخایر رهگیرها را کاهش دهد.

آیا آمریکا در حمله جدید اسرائیل مشارکت می‌کند؟

تحلیلگران درباره احتمال مشارکت دوباره آمریکا در حملات علیه ایران تردید دارند. یکی از عوامل مؤثر، ملاحظات سیاسی دولت ترامپ و فشارهای داخلی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا عنوان شده است.

روزنامه فایننشال تایمز گزارش داده است که پیشنهاد اسرائیل برای حملات تازه نتوانسته موافقت ترامپ را جلب کند. با این حال، این گزارش به معنای رد قطعی همه گزینه‌های نظامی در آینده نیست و اختلاف‌ها ممکن است بیشتر به زمان‌بندی اقدام مربوط باشد.

کانینگهام گفت اسرائیل بدون مشارکت آمریکا، توانایی‌های لازم برای حمله به برخی تأسیسات بسیار عمیق و مستحکم را در اختیار ندارد. از جمله این توانمندی‌ها، بمب سنگرشکن ۳۰ هزار پوندی GBU-57 است که بمب‌افکن‌های بی‌۲ آمریکا در حملات ژوئن ۲۰۲۵ علیه تأسیسات هسته‌ای فردو و نطنز به کار بردند.

به گفته این کارشناس، در صورت حمله اسرائیل بدون حمایت مستقیم آمریکا، ایران ممکن است پاسخ خود را بر اهداف داخل اسرائیل متمرکز کند و از حمله به اهداف آمریکایی یا ایجاد اختلال بیشتر در تنگه هرمز خودداری کند؛ رویکردی که می‌تواند با هدف جلوگیری از ورود مستقیم واشنگتن به جنگ دنبال شود.

موضع ایران درباره مذاکره و تنگه هرمز

مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، اعلام کرده است که آمریکا برای آغاز مذاکرات باید فشارهای اقتصادی، تهدیدها و تحریم‌ها را کنار بگذارد. اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، نیز به استفاده از عنوان «درگیری ایران» برای توصیف جنگ آمریکا و اسرائیل اعتراض کرده و گفته است چنین عبارتی مسئولیت طرف‌های آغازکننده حملات را از روایت حذف می‌کند.

هم‌زمان، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهدید کرده است که در صورت ادامه اسکورت کشتی‌ها از سوی ناوهای جنگی آمریکا در تنگه هرمز، پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار خواهد داد.

سپاه همچنین مدعی حمله به چهار کشتی در شمال خلیج فارس به دلیل انتقال غیرقانونی نفت شده است. در گزارش منتشرشده، ادعای برخورد سه کشتی دیگر با مین در تنگه هرمز نیز مطرح شده، اما این ادعاها به‌طور مستقل تأیید نشده‌اند.

بر اساس اعلام سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا، دست‌کم ۱۴ شناور بین ۸ تا ۱۷ اکتبر هدف حمله قرار گرفته‌اند و تردد دریایی همچنان حدود ۷۰ درصد پایین‌تر از سطح پیش از جنگ است.

ایران پیشنهاد میانجی‌گری در مناقشه عربستان و حوثی‌ها را مطرح کرد

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد تهران هنوز پاسخی از عربستان سعودی و حوثی‌های یمن به پیشنهاد خود برای میانجی‌گری با هدف پایان دادن به درگیری‌های میان آن‌ها دریافت نکرده است.

عراقچی در گفت‌وگو با شبکه تلویزیونی الاخباریه عراق، درباره احتمال ورود مصر به جنگ در کنار عربستان علیه حوثی‌ها نیز گفت چنین اقدامی می‌تواند شرایط را پیچیده‌تر کند. به گفته او، قاهره پیش‌تر به تهران اعلام کرده بود که قصد مداخله مستقیم در درگیری‌های یمن را ندارد.

این اظهارات در شرایطی مطرح شده است که مصر اعلام کرده آمادگی دارد حمایت‌های لازم و ممکن را در اختیار عربستان قرار دهد. پارلمان مصر نیز رأی‌گیری درباره مجوز حمایت نظامی از عربستان را تا ۲۶ اکتبر به تعویق انداخته است.

عراق گذرگاه مرزی شیب با ایران را بست

یک مقام دولتی عراق به الجزیره گفت علی الزیدی، نخست‌وزیر این کشور، دستور بسته‌شدن نامحدود گذرگاه مرزی شیب با ایران را صادر کرده است. طبق این گزارش، قرار است چند گذرگاه دیگر نیز در روزهای آینده به‌تدریج بسته شوند.

به گفته این مقام، گذرگاه شیب از روز چهارشنبه تا اطلاع ثانوی برای تردد افراد و انتقال کالا مسدود شده است. دلیل این تصمیم در گزارش اعلام نشده است.

جمع‌بندی

ترامپ و وزیر دفاع آمریکا از آمادگی برای اقدام نظامی بیشتر علیه ایران سخن گفته‌اند و نتانیاهو همچنان تغییر حکومت تهران را هدف اصلی اسرائیل می‌داند. با این حال، کارشناسان درباره توانایی حملات هوایی برای تحقق این هدف تردید دارند و مشارکت دوباره آمریکا نیز قطعی نیست. هم‌زمان، تهدیدهای مرتبط با تنگه هرمز و تحولات منطقه‌ای بر پیچیدگی وضعیت افزوده است.