نگرانی نتانیاهو از توافق آمریکا و ایران

به گزارش تجارگستران ؛ تفاهم‌نامه در حال شکل‌گیری میان آمریکا و ایران، بنیامین نتانیاهو را با شرایط دشواری روبه‌رو کرده است. توافقی که می‌تواند به بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تحریم‌های اقتصادی تهران منجر شود، در حالی که موضوعاتی مانند برنامه هسته‌ای و توان موشکی ایران به مذاکرات بعدی موکول شده‌اند. هم‌زمان، اختلاف دیدگاه ترامپ و نتانیاهو درباره پایان جنگ، روابط دو رهبر و فضای سیاسی اسرائیل را تحت تأثیر قرار داده است.

توافق آمریکا و ایران؛ چالشی تازه برای نتانیاهو و رابطه او با ترامپ

این تماس دومین گفت‌وگوی تلفنی دو رهبر در همان روز بود. بر اساس گزارشی که وب‌سایت آکسیوس منتشر کرده، ترامپ در تماس نخست از حمله قبلی اسرائیل به بیروت ابراز نارضایتی کرده و درباره قضاوت نتانیاهو اظهارات تندی مطرح کرده بود.

در تماس دوم، ترامپ به نخست‌وزیر اسرائیل اطلاع داد جنگی که دو طرف در اواخر فوریه آغاز کرده بودند، عملاً به پایان رسیده است.

چرا توافق آمریکا و ایران برای نتانیاهو نگران‌کننده است؟

تفاهم‌نامه مورد بحث، به سناریویی نزدیک است که مقام‌های اسرائیلی طی هفته‌های گذشته نسبت به آن ابراز نگرانی کرده‌اند.

بر اساس مفاد مطرح‌شده، این توافق می‌تواند زمینه بازگشایی تنگه هرمز و کاهش تحریم‌های اقتصادی ایران را فراهم کند؛ در حالی که بررسی موضوعات حساس‌تر، از جمله برنامه هسته‌ای و زرادخانه موشک‌های بالستیک ایران، به مراحل بعدی مذاکرات موکول شده است.

این روند با اهداف اعلام‌شده اسرائیل از آغاز جنگ فاصله دارد. نتانیاهو پیش‌تر بر موضوعاتی مانند برنامه هسته‌ای و توان موشکی ایران تأکید کرده بود و توافقی که ابتدا به کاهش تنش و محدودیت‌های اقتصادی منجر شود، بدون تعیین تکلیف این مسائل، با مواضع اعلام‌شده دولت اسرائیل هم‌راستا نیست.

سکوت نتانیاهو درباره توافق و فاصله گرفتن از مواضع ترامپ

نتانیاهو پس از اعلام تفاهم‌نامه از سوی ترامپ، چند ساعت سکوت کرد و سپس در نشست خبری شامگاه دوشنبه درباره تحولات اخیر اظهارنظر کرد.

او در سخنان ابتدایی این نشست که حدود هشت دقیقه طول کشید، اشاره محدودی به توافق داشت و برخلاف رویه معمول خود، کمتر از رابطه نزدیکش با رئیس‌جمهور آمریکا سخن گفت.

نتانیاهو در پاسخ به پرسشی درباره توافق گفت: «مواردی وجود دارد که من و رئیس‌جمهور ترامپ در آنها هم‌نظر نیستیم. من مسئول منافع امنیتی اسرائیل هستم و باید با درایت عمل شود.»

این موضع‌گیری در شرایطی مطرح شد که اختلاف دیدگاه دو طرف درباره نحوه پایان جنگ و محدود کردن عملیات نظامی اسرائیل در لبنان آشکارتر شده است.

اختلاف بر سر لبنان و محدودیت عملیات اسرائیل علیه حزب‌الله

یکی دیگر از موضوعات اختلافی میان ایران، آمریکا و اسرائیل به وضعیت لبنان مربوط می‌شود. ایران خواستار خروج کامل نیروهای نظامی اسرائیل از جنوب لبنان شده است؛ در حالی که اسرائیل اعلام کرده حاضر به پذیرش چنین درخواستی نیست.

یک مقام ارشد آمریکایی روز دوشنبه اعلام کرد خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان، شرط توافق میان تهران و واشنگتن نبوده است.

این مقام همچنین گفت اگر ایران نتواند حزب‌الله را کنترل کند و این گروه به مواضع یا شهرهای اسرائیل حمله کند، اسرائیل حق دفاع از خود و پاسخ‌گویی را خواهد داشت.

واکنش چهره‌های سیاسی اسرائیل به توافق

در حالی که نتانیاهو تاکنون از رویارویی مستقیم و علنی با ترامپ خودداری کرده، شماری از سیاستمداران اسرائیلی مواضع صریح‌تری درباره تفاهم‌نامه اعلام کرده‌اند.

بزالل اسموتریچ، وزیر دارایی، و ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت داخلی و از اعضای راست‌گرای ائتلاف دولت، توافق را «توافقی خطرناک» توصیف کردند و گفتند اسرائیل خود را ملزم به اجرای آن نمی‌داند.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین اسرائیل که برای کنار زدن نتانیاهو در انتخابات رقابت می‌کند، این توافق را چرخشی خطرناک در امنیت اسرائیل خواند.

گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش اسرائیل و یکی دیگر از چهره‌های مطرح در رقابت برای نخست‌وزیری، نیز نتیجه به‌دست‌آمده را نامطلوب توصیف کرد و آن را ناشی از فقدان راهبرد و شجاعت دانست.

توافق با ایران و تأثیر آن بر برنامه انتخاباتی نتانیاهو

تیم سیاسی نتانیاهو ماه‌ها پیش برای انتخابات اکتبر برنامه‌ای بر پایه پیروزی سریع در جنگ با ایران طراحی کرده بود.

در این سناریو، قرار بود پیروزی نظامی با سفری پیروزمندانه به کاخ سفید در ماه سپتامبر همراه شود و سپس دونالد ترامپ در هفته‌های پایانی رقابت انتخاباتی به اسرائیل سفر کند. انتشار تصاویر مشترک دو رهبر نیز بخشی از برنامه تبلیغاتی نتانیاهو بود.

اما روند مذاکرات برای پایان دادن به جنگ، روابط دو طرف را تحت فشار قرار داده است. درخواست‌های علنی ترامپ برای توقف آتش و محدود کردن عملیات اسرائیل در لبنان، اعلام مواضع درباره مذاکرات هسته‌ای در شبکه اجتماعی تروث سوشال و اظهارنظر اخیر او درباره تمایل نتانیاهو به ادامه فعالیت سیاسی، بنا بر گفته منابع مورد استناد سی‌ان‌ان، نخست‌وزیر اسرائیل را غافلگیر کرده است.

جایگاه ترامپ در میان حامیان نتانیاهو تغییر کرده است؟

تغییر لحن برخی رسانه‌ها و حامیان نتانیاهو درباره ترامپ نیز اشاره می‌کند.در شبکه ۱۴ اسرائیل که از رسانه‌های نزدیک به نتانیاهو محسوب می‌شود، برخی مجریان که پیش‌تر ترامپ را هدیه‌ای بزرگ برای مردم یهود توصیف می‌کردند، اکنون از او انتقاد می‌کنند و معتقدند عملکردش موقعیت اسرائیل و آمریکا را تضعیف کرده است.

یک منبع نزدیک به حزب لیکود نیز به سی‌ان‌ان گفته است ترامپ در حال حاضر در میان بخشی از پایگاه حامیان نتانیاهو محبوبیت بالایی ندارد؛ هرچند این تغییر ممکن است تا زمان انتخابات اکتبر موقتی باشد.

نتایج نظرسنجی درباره نگاه اسرائیلی‌ها به ترامپ

نظرسنجی اخیر مؤسسه دموکراسی اسرائیل که هفته گذشته منتشر شد، از کاهش سهم یهودیان اسرائیلی حکایت دارد که امنیت اسرائیل را یکی از ملاحظات اصلی ترامپ می‌دانند.

بر اساس این نظرسنجی، میزان افرادی که امنیت اسرائیل را از ملاحظات اصلی ترامپ می‌دانند، به پایین‌ترین سطح از اواخر سال ۲۰۲۴ رسیده است.

ماتی توخفلد، تحلیلگر سیاسی راست‌گرا، نیز در روزنامه معاریو نوشت جایگاه ترامپ در حال کاهش است، هرچند این روند را به معنای سقوط یا فروپاشی رابطه دو طرف ندانست.

تیم انتخاباتی نتانیاهو در حال بررسی پیام‌های تبلیغاتی جدید است؛ زیرا شعار «با هم قدرتمند» و نمایش رابطه نزدیک دو رهبر ممکن است دیگر اثرگذاری مورد انتظار اولیه را نداشته باشد.

مخالفان نتانیاهو به دنبال استفاده انتخاباتی از اختلاف با ترامپ

مخالفان نتانیاهو نیز تحولات اخیر را در محاسبات انتخاباتی خود لحاظ کرده‌اند. یک منبع آگاه از برنامه‌ریزی مخالفان به سی‌ان‌ان گفته است اگر ترامپ از نتانیاهو حمایت کند، رقبای او قصد دارند این حمایت را به موضوعی برای انتقاد تبدیل کنند.

به گفته این منبع، مخالفان می‌خواهند حمایت احتمالی ترامپ را نشانه‌ای از وابستگی نتانیاهو به رئیس‌جمهور آمریکا و چشم‌پوشی از منافع امنیتی اسرائیل معرفی کنند.

همچنین برخی چهره‌های مخالف از طریق ارتباط با افراد نزدیک به ترامپ تلاش کرده‌اند او را از حمایت انتخاباتی از نتانیاهو یا مشارکت فعال در کارزار او منصرف کنند.

تلاش پشت‌پرده نتانیاهو برای دیدار مستقیم با ترامپ

با وجود اختلاف‌های اخیر، اطرافیان نتانیاهو معتقدند تنش میان دو رهبر هنوز به مرحله گسست نرسیده است.

ناداو اشتراوخلر، مشاور سیاسی که پیش‌تر با نتانیاهو همکاری داشته، وضعیت کنونی را یک مرحله آزمایشی برای رابطه دو طرف توصیف کرده، نه نقطه پایان آن. او معتقد است با باقی ماندن حدود چهار ماه تا انتخابات اکتبر، امکان ترمیم روابط وجود دارد و ترامپ همچنان می‌تواند نقش مهمی در کارزار انتخاباتی نتانیاهو داشته باشد.

به گفته اشتراوخلر، ترامپ پیش از این نیز از نتانیاهو و دیگر رهبران سیاسی عصبانی شده، اما روابط معمولاً پس از مدتی به وضعیت قبلی بازگشته است.

در همین حال، یک منبع اسرائیلی به سی‌ان‌ان گفته است نتانیاهو به‌صورت غیرعلنی در پی برگزاری دیداری دوجانبه با ترامپ است؛ موضوعی که دفتر نخست‌وزیر اسرائیل آن را رد کرده است.

چنین دیداری می‌تواند فرصتی برای طرح نگرانی‌های نتانیاهو درباره توافق احتمالی با ایران باشد و در عین حال امکان انتشار تصویری مشترک از دو رهبر را فراهم کند؛ تصویری که پیش‌تر قرار بود یکی از عناصر اصلی کارزار انتخاباتی نخست‌وزیر اسرائیل باشد.

جمع‌بندی

تفاهم‌نامه آمریکا و ایران، اختلاف دیدگاه ترامپ و نتانیاهو درباره پایان جنگ و اولویت‌های امنیتی اسرائیل را آشکارتر کرده است. در حالی که موضوعات هسته‌ای و موشکی ایران به مذاکرات بعدی موکول شده‌اند، برخی سیاستمداران اسرائیلی توافق را مورد انتقاد قرار داده‌اند. هم‌زمان، جایگاه ترامپ در فضای سیاسی اسرائیل و نقش احتمالی او در انتخابات اکتبر به یکی از مسائل مهم کارزار نتانیاهو تبدیل شده است.

منبع : سی ان ان