کشف مورچه کمیاب « کارابارا » در امارات

به گزارش تجارگستران ، این کشف مربوط به اولین گونه از جنس مورچه کمیاب «کارابارا» (Carebara) در امارات است که به افتخار محل کشف، «کارابارا شارقاهینسس» (Carebara sharjahinensis) نامگذاری شد. این گونه جدید که یک «سرباز» است، علاوه بر افزودن به فهرست مورچه‌های شبه‌جزیره عربستان، اهمیت فرامرزی برای مطالعه سازگاری‌های تکاملی و تنوع زیستی پنهان دارد.

در زیر شن‌های وادی شیص، واقع در کوه‌های حجر امارت شارجه، تیم علمی مرکز حیات وحش الذید، وابسته به سازمان محیط زیست و مناطق حفاظت‌شده، به یک کشف هیجان‌انگیز دست یافت. این کشف در نشریه معتبر مجله تاریخ طبیعی مستند شده و به عنوان اولین گونه از جنس مورچه «کارابارا» (Carebara) در محیط زیست امارات شناخته می‌شود.

 ویژگی‌های مورچه کارابارا و ارزش علمی کشف جدید

جنس مورچه کارابارا به دلیل کلونی‌هایی که در لایه‌های زیرین خاک و پناهگاه‌های کوچک زندگی می‌کنند، همچنین جثه بسیار کوچک افراد خود، شهرت دارد. این مورچه‌ها در تجزیه مواد آلی و چرخه مواد مغذی نقش حیاتی ایفا می‌کنند.

: این جنس به دلیل وجود تفاوت چشمگیر بین مورچه‌های کارگر، شامل کارگران کوچک و کارگران بزرگ‌تر (معروف به «سربازان»)، اهمیت بالایی دارد. این ویژگی کارابارا را به مدلی مهم برای بررسی سازگاری‌های تکاملی و سازماندهی اجتماعی در دنیای حشرات تبدیل می‌کند.

گونه‌ای که توسط دکتر مصطفی شرف، حشره‌شناس مرکز، کشف شد، متعلق به رده «سربازان» است و تنها یک نمونه از آن جمع‌آوری شده که به افتخار امارت شارجه، «کارابارا شارقاهینسس» (Carebara sharjahinensis) نامگذاری شده است.

این کشف، سومین گونه از جنس کارابارا است که در شبه‌جزیره عربستان ثبت می‌شود؛ پیش از آن «کارابارا آرابیکا» در یمن و جنوب غربی عربستان و «کارابارا فیروزایی» در مرکز و شرق عربستان کشف شده بودند.

 مشخصات ریخت‌شناسی منحصر به فرد مورچه کارابارا

اهمیت علمی این کشف نه تنها به دلیل افزودن یک گونه جدید به فهرست منطقه است، بلکه در مشخصات مورفولوژیکی (شکل‌شناختی) خاص آن نیز نمایان می‌شود که امکان مقایسه با گونه‌های دیگر در سراسر جهان را فراهم می‌کند.

بر اساس مطالعه مستند، مورچه سرباز یافت‌شده از نظر رنگ بدن و ضعف برآمدگی‌های ساختاری در ناحیه سینه، شباهت‌هایی به گونه «کارابارا خامینسس» ثبت‌شده در زیمبابوه دارد. همچنین، شکل سر آن دارای لبه عقبی کاملاً مقعر و برآمدگی‌های عقب-جانبی است.

با این حال، گونه جدید اماراتی دارای چندین ویژگی متمایز است، از جمله:

• وجود شاخک‌های خلفی-جانبی تکامل‌یافته که با موهای ظریف پوشیده شده‌اند.
• لبه جلویی صاف تیغه بالایی دهان (ماندیبل).
• عدم وجود زائده پایینی در حلقه اول شکم.
• پستی و بلندی‌های جلویی سر که نسبت به گونه‌های دیگر کمتر توسعه یافته‌اند.

قطعات گمشده در پازل درخت حیات

دکتر عمرو عبدالسلام، استاد حشره‌شناسی دانشگاه قاهره، تأکید می‌کند که ارزش علمی فرامرزی این کشف در گسترش مرزهای طبقه‌بندی یک جنس با انتشار جهانی نهفته است. او معتقد است: «گونه‌های جدید به عنوان قطعات گمشده در پازل درخت حیات عمل می‌کنند.»

کشف گونه‌هایی که در لایه‌های زیرسطحی خاک یا پناهگاه‌های کوچک زندگی می‌کنند، تأیید می‌کند که تنوع زیستی اغلب پنهان می‌ماند و نیازمند روش‌های جمع‌آوری و مطالعه حساس‌تر است.

وجود «کارابارا شارجه» در یک اکوسیستم صحرایی شکننده، نشان‌دهنده وجود شبکه‌های تغذیه ظریفی است که در تجزیه مواد آلی، چرخه مواد مغذی و حفظ ساختارهای ریز خاک مشارکت دارند.

ارزش علمی این کشف، همچنین نقش تعیین‌کننده تحقیقات میدانی دقیق را تأیید می‌کند. عبدالسلام اشاره می‌کند که «بررسی‌های مکرر، تکنیک‌های غربال‌گری خاک و بررسی پناهگاه‌های زیرسطحی، گونه‌هایی را آشکار می‌سازد که در بررسی‌های سطحی عادی ظاهر نمی‌شوند. این امر ثابت می‌کند که ثروت بزرگی از تنوع ممکن است در مکان‌هایی پنهان باشد که برخی آن‌ها را از نظر زیستی فقیر می‌دانند.»

وی توضیح می‌دهد که کشفیات جدید مستقیماً با تلاش‌های حفاظت و تدوین سیاست‌های مبتنی بر شواهد مرتبط است. توصیف گونه جدید باید به سرعت به:

• نقشه‌های توزیع و ارزیابی خطر.
• توصیه‌هایی برای حفاظت از زیستگاه‌های حیاتی تبدیل شود.

در نهایت، این کشف دعوتی قوی برای سرمایه‌گذاری مستمر در علوم پایه، شامل تجهیز آزمایشگاه‌ها، بانک‌های زیستی مرجع و برنامه‌های تأمین مالی بلندمدت برای تحقیقات میدانی و طبقه‌بندی است، تا بتوان با یک رویکرد علمی مستحکم، حلقه‌های زنده باقی‌مانده در بافت طبیعت را رصد و حفاظت کرد. / منبع : الجزیره