آمریکا در پی محاصره زمینی ایران است

به گزارش تجارگستران ، محاصره زمینی ایران یکی از گزینه‌هایی است که به گفته کارشناسان ممکن است دولت دونالد ترامپ برای افزایش فشار اقتصادی بر تهران بررسی کند. این راهبرد با هدف محدود کردن واردات و دشوارتر کردن دور زدن تحریم‌ها مطرح شده است، اما به همکاری کشورهای همسایه نیاز دارد و اجرای آن با موانع جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی روبه‌رو خواهد بود.

محاصره زمینی ایران چگونه می‌تواند فشار اقتصادی را افزایش دهد؟

رویترز گزارش داده است که دولت آمریکا پس از گسترش تحریم‌های دریایی، مالی و انرژی علیه ایران، ممکن است ابزارهای دیگری را نیز برای محدود کردن فعالیت‌های اقتصادی تهران بررسی کند. محاصره زمینی ایران یکی از گزینه‌های مطرح‌شده از سوی برخی مقام‌های آمریکایی و اسرائیلی است؛ اقدامی که در صورت اجرا می‌تواند مسیرهای تجارت زمینی و انتقال کالا به ایران را تحت تأثیر قرار دهد.

این سناریو به معنای محدود کردن رفت‌وآمد کالا از مرزهای زمینی ایران با کشورهای همسایه است. مواد غذایی، منسوجات و برخی اقلام انرژی از جمله کالاهایی هستند که در صورت ایجاد محدودیت گسترده در تجارت زمینی، ممکن است با اختلال در واردات روبه‌رو شوند.

با این حال، کارشناسان تأکید می‌کنند که اجرای چنین طرحی ساده نیست. ایران با هفت کشور مرز زمینی دارد و عملیاتی کردن محدودیت‌ها در تمام این مسیرها مستلزم همکاری دولت‌های همسایه خواهد بود.

تحریم‌های آمریکا علیه ایران به چه مرحله‌ای رسیده است؟

دونالد ترامپ پس از اظهارات اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، درباره اعمال اقدامات بی‌سابقه علیه تهران، وعده داده است فشار اقتصادی بر ایران را افزایش دهد.

واشنگتن از زمان آغاز دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ، بیش از هزار فرد، کشتی و هواپیما را تحریم کرده است. این اقدامات بخش‌های مختلفی از شبکه‌های اقتصادی مرتبط با ایران را هدف قرار داده‌اند.

مهم‌ترین محورهای این تحریم‌ها عبارت‌اند از:

این اقدامات با هدف محدود کردن درآمدهای ایران و دشوارتر کردن دسترسی آن به شبکه‌های مالی و تجاری بین‌المللی دنبال شده‌اند.

نقش چین در برنامه فشار اقتصادی آمریکا

یکی از محورهای مهم سیاست تحریمی آمریکا، فعالیت پالایشگاه‌های مستقل چین است که در این گزارش با عنوان «پالایشگاه‌های قوری» شناخته می‌شوند. این پالایشگاه‌ها بخشی از ظرفیت پالایشی چین را تشکیل می‌دهند و در بحث تجارت نفت ایران مورد توجه واشنگتن قرار گرفته‌اند.

آمریکا پیش‌تر برخی پالایشگاه‌ها و مجموعه‌های کوچک مستقر در چین و هنگ‌کنگ را هدف تحریم‌های ثانویه قرار داده است. این نهادها به مشارکت در پردازش درآمدهای نفتی ایران و کمک به تأمین مالی خرید تسلیحات متهم شده‌اند.

واشنگتن همچنین اعلام کرده است که به هدف قرار دادن افراد و شرکت‌هایی ادامه می‌دهد که به ادعای مقام‌های آمریکایی، در دور زدن تحریم‌ها و انتقال درآمد به ایران نقش دارند.

با وجود این، اعمال فشار بر پالایشگاه‌های مستقل چین با ملاحظات اقتصادی و روابط واشنگتن و پکن همراه است و به همین دلیل، محدود کردن کامل فعالیت این مجموعه‌ها با چالش‌هایی روبه‌رو خواهد بود.

موانع اجرای محاصره زمینی ایران

اجرای محاصره زمینی ایران به همکاری کشورهای همسایه وابسته است. عراق، ترکیه، پاکستان، افغانستان، ترکمنستان، جمهوری آذربایجان و ارمنستان از جمله کشورهایی هستند که مرز زمینی مشترک با ایران دارند.

دولت آمریکا با برخی از این کشورها روابط نزدیک‌تری دارد و ممکن است در مذاکرات سیاسی یا اقتصادی، موضوع همکاری در اجرای محدودیت‌های تجاری را مطرح کند. با این حال، روابط دوجانبه، منافع اقتصادی و شرایط امنیتی هر کشور می‌تواند بر میزان همکاری آن تأثیر بگذارد.

چرا کنترل همه مرزها دشوار است؟

مرزهای ایران از نظر جغرافیایی شرایط یکسانی ندارند. بخش‌هایی از مرزها کوهستانی و صعب‌العبور هستند و نظارت مستمر بر تمام مسیرهای رفت‌وآمد در آن‌ها به امکانات گسترده نیاز دارد.

از سوی دیگر، تجارت مرزی برای برخی کشورهای همسایه اهمیت اقتصادی دارد. محدود کردن مبادلات با ایران ممکن است بر بازرگانان، شرکت‌های حمل‌ونقل و فعالیت اقتصادی مناطق مرزی این کشورها نیز اثر بگذارد.

بنابراین، حتی در صورت پیگیری این گزینه از سوی واشنگتن، میزان مشارکت کشورهای همسایه و نحوه اجرای محدودیت‌ها از عوامل تعیین‌کننده خواهد بود.

تعرفه‌های ثانویه؛ ابزار دیگر آمریکا

یکی دیگر از گزینه‌های مطرح‌شده، اعمال تعرفه بر کالاهای کشورهایی است که با ایران تجارت می‌کنند. ترامپ پیش‌تر درباره استفاده از این ابزار برای افزایش هزینه همکاری اقتصادی با تهران اظهاراتی داشته است.

با این حال، مبنای قانونی برخی از اختیارات تعرفه‌ای دولت آمریکا با موانع قضایی روبه‌رو شده است. همچنین، طرحی درباره تحریم‌های گسترده‌تر روسیه که شامل مفادی مرتبط با ایران و اختیارات تعرفه‌ای می‌شود، در سنا تصویب شده بود؛ اما برای تبدیل شدن به قانون، به تصویب مجلس نمایندگان نیز نیاز دارد.

نگرانی‌های موجود درباره پیامدهای اقتصادی تعرفه‌ها و اختلاف‌نظر میان قانون‌گذاران آمریکایی می‌تواند بر روند تصویب چنین طرح‌هایی اثر بگذارد.

تفاوت محاصره زمینی با تحریم‌های معمول چیست ؟

محاصره زمینی ایران در مقایسه با تحریم‌های مالی و تجاری معمول، مستقیماً بر مسیرهای فیزیکی ورود و خروج کالا تمرکز دارد. در تحریم‌های مالی، هدف محدود کردن دسترسی به پول، بانک‌ها و شبکه‌های پرداخت است؛ اما در محاصره زمینی، عبور کالا از مرزها و همکاری کشورهای همسایه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

جمع‌بندی؛ محاصره زمینی ایران با موانع اجرایی روبه‌رو است

در کنار این گزینه، تحریم پالایشگاه‌های مستقل چین، محدود کردن شبکه‌های حمل‌ونقل و بیمه و استفاده از تعرفه‌های ثانویه نیز در چارچوب سیاست فشار اقتصادی آمریکا قرار دارند. با این حال، گزارش رویترز اجرای محاصره زمینی را اقدامی دشوار توصیف می‌کند و نشان می‌دهد که موانع جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی در مسیر آن وجود دارد.