هجوم و دست درازی به خاک دریاچه ارومیه

به گزارش خبرنگار محیط زیست تجارگستران ، دریاچه ارومیه که روزگاری بزرگ‌ترین دریاچه آب‌شور خاورمیانه بود، اکنون به بیابانی نمکی تبدیل شده و با هجوم سودجویان و بخشی از مردم برای برداشت نمک و شن، وارد فاز جدیدی از بحران زیست‌محیطی شده است. حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، با اعلام ممنوعیت برداشت شن و ماسه از حریم دریاچه، هشدار داد که این اقدامات، طوفان‌های گردوغبار را تشدید کرده و اکوسیستم را به سوی نابودی سوق می‌دهد. این شرایط تلخ نشان می‌دهد احیای دریاچه با روندی که پیش گرفته شده، بسیار دشوار، و حتی حفظ لاشه و جسد آن در اولویت قرار گرفته است.

غارت شبانه‌روزی و تهدید سلامتی عمومی در حریم دریاچه ارومیه

گزارش‌های میدانی و تصاویر منتشر شده در شبکه‌های اجتماعی، از ادامه برداشت‌های غیرقانونی نمک و شن به‌ویژه در سواحل جنوبی و جزایر دریاچه ارومیه حکایت دارد. فقر معیشتی، جوامع محلی را به سمت این غارت سوق داده، در حالی که برخی کارخانه‌ها نیز صدها تن نمک را برای مصارف صنعتی استخراج می‌کنند. این اقدامات غیرمجاز، علاوه بر سست کردن بستر دریاچه، باعث پراکنده شدن ریزگردهای سمی شده که مستقیماً بر سلامت ساکنان منطقه تأثیر گذاشته و بیماری‌های تنفسی و پوستی را افزایش داده است.

جباری، مدیرکل محیط زیست، از دستگیری یک متخلف در روستای یادگارلو در هفته گذشته خبر داد، اما اذعان کرد که این برخوردها تنها بخش کوچکی از یک مشکل بزرگ‌تر است؛ زیرا فقدان اطلاعات دقیق از حجم واقعی برداشت‌ها، ضعف نظارت بر این غارت شبانه‌روزی را آشکار می‌سازد.

سدسازی، چاه‌های غیرمجاز و عوامل اصلی نابودی دریاچه ارومیه

پارک ملی دریاچه ارومیه با وسعت ۵۷۰۰ کیلومتر و زیستگاه بیش از ۱۲۰۰ رأس حیات وحش، در معرض تهدید جدی برداشت غیرمجاز آرتمیا و کشت در حریم خود قرار دارد. تصاویر ماهواره‌ای ناسا که در تابستان ۱۴۰۴ ثبت شد، خشک شدن کامل بخش‌های شمالی و جنوبی این دریاچه را تأیید می‌کند.

کارشناسان معتقدند طوفان‌های نمکی اخیر در تبریز و ارومیه، نتیجه مستقیم سدسازی‌های غیراصولی، برداشت‌های بی‌رویه آب و حفر ۵۳ هزار چاه غیرمجاز در اطراف دریاچه است که حیات آن را سلب کرده‌اند. کارشناسان تأکید می‌کنند که وضعیت فعلی دریاچه ارومیه محصول مستقیم اراده خودی، شامل مدیرانی فاقد اعتقاد واقعی به حفظ محیط زیست، سدسازی‌های لجام‌گسیخته و بی‌توجهی مداوم به هشدارهای زیست‌محیطی است. احیای این گنجینه طبیعی نیازمند اراده‌ای قاطع برای توقف برداشت‌های غیرقانونی و اصلاح الگوی کشت منطقه است، در غیر این صورت، هر طوفان نمکی در شمال‌غرب ایران، یادآور این فاجعه خودساخته خواهد بود./ تابناک