بن‌بست انتخاباتی در اسرائیل ؛ چهار سناریو برای تشکیل دولت جدید

به گزارش تجارگستران ،  نتایج نهایی انتخابات اسرائیل برنده مشخصی را تعیین نکرده است. ائتلاف نخست به رهبری حزب لیکود و بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر این کشور، و ائتلاف رقیب به رهبری حزب میانه‌روی یاشار به ریاست گادی آیزنکوت، هیچ‌کدام نتوانسته‌اند ۶۱ کرسی مورد نیاز از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست را به دست آورند.

چرا انتخابات اسرائیل به بن‌بست رسید؟

اختلاف‌های عمیق سیاسی و ایدئولوژیک میان احزاب، تشکیل یک ائتلاف جدید را دشوار کرده است. با این حال، رهبران احزاب تا ۱۲ هفته فرصت دارند برای تشکیل دولت به توافق برسند؛ در غیر این صورت، انتخابات دیگری برگزار خواهد شد.

سناریوی اول؛ تشکیل دولت ائتلافی مخالفان نتانیاهو

یکی از مسیرهای مطرح برای کنار رفتن نتانیاهو از قدرت، همکاری احزاب مخالف با احزاب عربی در کنست است. این گزینه از نظر تعداد کرسی‌ها می‌تواند زمینه تشکیل دولت مخالفان را فراهم کند، اما اختلاف میان رهبران احزاب راست‌گرای مخالف نتانیاهو مانع اصلی آن به شمار می‌رود.

نفتالی بنت، نخست‌وزیر پیشین، و آویگدور لیبرمن، وزیر دفاع پیشین، با تشکیل دولتی که به حمایت دو حزب عربی فهرست مشترک و رعم وابسته باشد، مخالفت کرده‌اند؛ چه این احزاب در کابینه حضور داشته باشند و چه از بیرون به دولت اقلیت رأی دهند.

این مواضع پس از حمله هفتم اکتبر ۲۰۲۳ به رهبری حماس سخت‌گیرانه‌تر شده است.

در تاریخ سیاسی اسرائیل، تنها یک دولت با مشارکت کامل یک حزب عربی تشکیل شده است. حزب رعم در سال ۲۰۲۱ بخشی از ائتلاف هشت‌حزبی بود که توانست نتانیاهو را از قدرت کنار بزند، اما آن دولت کمی بیش از یک سال دوام آورد.

احزاب مخالف حتی بدون تشکیل دولت نیز می‌توانند با استفاده از اکثریت پارلمانی خود، برای تغییر رئیس کنست و برخی مسئولیت‌های کلیدی اقدام کنند و محدودیت‌هایی برای دولت موقت نتانیاهو ایجاد کنند. با این حال، تشکیل ائتلافی برای جایگزینی او همچنان با موانع سیاسی جدی روبه‌رو است.

سناریوی دوم؛ تشکیل دولت وحدت ملی

گزینه دیگر، فروپاشی دو ائتلاف فعلی و شکل‌گیری دولت وحدت ملی است. در چنین شرایطی، حزب لیکود به رهبری نتانیاهو به همراه تعدادی از شرکای فعلی ائتلاف او و دست‌کم یک حزب از اردوگاه مخالفان در دولت حضور خواهند داشت.

بر اساس ارزیابی مطرح‌شده در گزارش سی‌ان‌ان، نتانیاهو ممکن است با کنار گذاشتن ایتامار بن‌گویر، وزیر امنیت ملی راست‌گرای افراطی، موافقت کند؛ اما تمایلی به قطع همکاری با بتسلئیل اسموتریچ، وزیر دارایی، و احزاب یهودی افراطی ارتدوکس ندارد.

در مقابل، گادی آیزنکوت پیش‌تر احتمال حضور در دولت تحت رهبری نتانیاهو را رد کرده است. تغییر این موضع می‌تواند از سوی بخشی از رأی‌دهندگان مخالف نتانیاهو به‌عنوان عقب‌نشینی از وعده‌های انتخاباتی تلقی شود.

 سناریوی سوم؛ جذب نمایندگان مخالفان به اردوگاه نتانیاهو

در سناریوی سوم، نتانیاهو تلاش می‌کند با ترغیب نمایندگان احزاب مخالف یا برخی اعضای کنست به جدایی از جریان‌های خود، اکثریت لازم را برای تشکیل دولت به دست آورد.

با این حال، رهبران چهار حزب اصلی اردوگاه مخالفان، یعنی گادی آیزنکوت، نفتالی بنت، آویگدور لیبرمن و یائیر گولان، اعلام کرده‌اند که در دولت نتانیاهو حضور نخواهند داشت.

از سوی دیگر، اردوگاه نتانیاهو برای رسیدن به اکثریت پارلمانی با کمبود هشت کرسی روبه‌رو است. بنابراین، جذب هشت نماینده از احزاب رقیب برای تکمیل اکثریت، کار دشواری خواهد بود.

سناریوی چهارم؛ برگزاری انتخابات زودهنگام دوباره

اگر احزاب نتوانند درباره تشکیل دولت به توافق برسند، برگزاری انتخابات مجدد به گزینه نهایی تبدیل خواهد شد.

در این روند، اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهور اسرائیل، با رهبران احزابی که به کنست راه یافته‌اند، مشورت خواهد کرد و سپس یکی از آنها را مأمور تشکیل دولت می‌کند.

بر اساس سازوکار اعلام‌شده در گزارش، فرد مأمور تشکیل دولت ۲۸ روز برای دستیابی به توافق فرصت دارد. در صورت نیاز، این مهلت می‌تواند ۱۴ روز دیگر تمدید شود.

اگر تلاش نخست به نتیجه نرسد، رئیس‌جمهور فرد دیگری را مأمور خواهد کرد که او نیز ۲۸ روز فرصت دارد. در مرحله بعد، در صورت ناکامی این تلاش، اکثریت اعضای کنست می‌توانند از رئیس‌جمهور بخواهند نامزد سومی را برای تشکیل دولت معرفی کند. این نامزد ۱۴ روز برای ایجاد ائتلاف فرصت خواهد داشت.

در صورت شکست همه این مراحل، انتخابات جدید برگزار می‌شود.

نتانیاهو در دوره بن‌بست سیاسی چه وضعیتی خواهد داشت؟

طبق گزارش سی‌ان‌ان، نتانیاهو به‌عنوان نخست‌وزیر موقت می‌تواند در دوره مذاکرات منتظر بماند. اگر آیزنکوت ابتدا مأمور تشکیل دولت شود و در این کار ناکام بماند، احتمال دارد فرصت بعدی به نتانیاهو داده شود.

در صورتی که نتانیاهو نیز نتواند ائتلافی تشکیل دهد، بن‌بست سیاسی ممکن است به برگزاری انتخابات دوباره منجر شود. تا زمان تشکیل دولت جدید، نتانیاهو همچنان در جایگاه نخست‌وزیر موقت باقی خواهد ماند.

بر اساس این گزارش، انتخابات مجدد زودتر از بهار آینده برگزار نخواهد شد. در صورت تکرار انتخابات، اسرائیل با هفتمین انتخابات سراسری خود در فاصله هشت سال روبه‌رو می‌شود.

جمع‌بندی

نتایج انتخابات اسرائیل هیچ‌یک از دو اردوگاه اصلی را به اکثریت لازم برای تشکیل دولت نرسانده است. تشکیل دولت مخالفان با همکاری احزاب عربی، دولت وحدت ملی، جذب نمایندگان مخالف به اردوگاه نتانیاهو و برگزاری انتخابات دوباره، چهار مسیر مطرح برای پایان دادن به بن‌بست سیاسی این کشور هستند.

منبع : سی ان ان