معاون وزیر صمت: فرش دستباف ایران میراثی گرانبها با چالش‌های پیش‌رو

محمد مهدی برادران، معاون وزیر صنعت، معدن و تجارت (صمت)، شامگاه یکشنبه در دومین آیین تجلیل از مشاهیر و نام‌آوران فرش دستباف کشور در قم، به اهمیت و جایگاه فرش دستباف ایران اشاره کرد. او این هنر فاخر را میراثی دانست که ریشه‌های عمیقی در تبادلات تجاری با جهان دارد.

برادران با تأکید بر اینکه موفقیت کنونی فرش ماشینی ایران در عرصه جهانی مرهون تلاش‌های بازرگانان فرش دستباف است، خاطرنشان کرد که بسیاری از صنایع کشور نیز مدیون صنعت فرش دستباف هستند. وی تجارت فرش دستباف را اکنون به حوزه تجارت بین‌الملل گره خورده دانست و گفت که برای توسعه آن، طرح‌های خوبی از جمله بازاریابی بین‌المللی از طریق فضای الکترونیک در دست پیگیری است.

اهمیت شناسنامه‌دار کردن فرش و حمایت از بافندگان

معاون وزیر صمت به طرح شناسنامه‌دار کردن فرش دستباف اشاره کرد و یادآور شد: “اگر در فرش، شناسنامه نداشته باشیم، هویت این صنعت مفقود خواهد شد.”

برادران، بافندگان فرش دستباف را اصلی‌ترین عامل پیشرفت این هنر-صنعت توصیف کرد و با بیان اینکه دستمزدی که بافندگان دریافت می‌کنند “حتی یک پنجم حق‌شان هم نیست”، تصریح کرد: “بافندگان فرش، نیروهای در خانه مانده و ضعیفی نیستند، بلکه هنرمندانی هستند که بهترین آثار هنری را می‌آفرینند.” او ارتقای جایگاه بافندگان فرش را ضروری خواند و تأکید کرد که باید “هر ایده‌ای که منجر به رفع مشکلات بافندگان می‌شود” را دنبال کرد.

تثبیت ساختار مرکز ملی فرش

معاون وزیر صمت، مسئله ساختار و مرکز ملی فرش را یکی از دغدغه‌های دولت سیزدهم عنوان کرد و گفت که شهید آیت‌الله رئیسی برای به سرانجام رساندن این موضوع “لاینحل”، تأکیدات زیادی به سازمان امور استخدامی داشتند. وی در پایان خبر داد: “خوشبختانه این ساختار تثبیت شد و مرکز ملی فرش ذیل حوزه مقام عالی وزارت صمت به تأیید نهایی رسید.”

فرش دست‌باف؛ صنعتی آمیخته با دین و اشتغال‌آفرین با چالش‌های پیش‌رو

حجت‌الاسلام مجتبی ذوالنوری، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی، در مراسم تجلیل از مشاهیر فرش دستباف، تأکید کرد که فرش دست‌باف صرفاً یک هنر و صنعت نیست، بلکه با آموزه‌ها و معارف دینی نیز عجین شده است. او افزود که این صنعت نقش مهمی در خوشه اشتغال و زنجیره تولید کشور ایفا می‌کند.

ذوالنوری با اشاره به اینکه حدود ۲ میلیون نفر در صنعت فرش دست‌باف کشور مشغول به کار هستند، اظهار کرد که در صورت رفع موانع موجود، این تعداد به چندین برابر قابل افزایش خواهد بود. وی یادآور شد که صنعت فرش مجموعه‌ای از انواع هنرها و نیروهای متخصص را به کار می‌گیرد و سرپنجه افراد بی‌بضاعت و آسیب‌پذیر بیشترین نقش را در آن دارد.

نماینده قم در مجلس شورای اسلامی بیان کرد که فرش دست‌باف نیازی به تمرکزگرایی ندارد و بخش‌هایی از کار آن قابل برون‌سپاری است. او افزود که وظیفه حاکمیت است که بافندگان فرش دست‌باف را حمایت کند، اما کارآفرینان این عرصه به نیابت از حکومت و با هزینه‌های خود، اشتغال‌زایی می‌کنند.

ذوالنوری همچنین به برخی از مسائل و چالش‌های حوزه فرش دست‌باف اشاره کرد، از جمله مرجوع شدن فرش‌های دست‌باف صادراتی که برای تعمیر باید به کشور بازگردند و سپس مجدداً برای مشتریان ارسال شوند.

چالش‌ها و راهکارهای توسعه صنعت فرش دست‌باف ایران از نگاه نماینده مجلس

حجت‌الاسلام مجتبی ذوالنوری، نماینده قم در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر اینکه ارزش افزوده و درآمد حاصل از بازگشت فرش‌های صادراتی برای تعمیر، کمتر از صادرات اولیه آن نیست، به بررسی عمیق‌تر مشکلات و پتانسیل‌های صنعت فرش دست‌باف پرداخت.

موانع تولید و کیفیت در صنعت فرش دست‌باف

ذوالنوری، تأمین مواد اولیه را یکی از مشکلات اصلی این صنعت برشمرد و از وجود “مافیایی” در این زمینه و همچنین ورود مواد اولیه نامرغوب که بر کیفیت فرش دست‌باف اصیل تأثیر منفی می‌گذارد، ابراز نگرانی کرد. وی به خصوص به عدم مرغوبیت نخ، به‌ویژه نخ ابریشم، اشاره کرد و توضیح داد که تولید پیله و پیله‌وری هنوز به روش‌های سنتی انجام می‌شود. به گفته وی، عدم استفاده از فناوری روز در تولید پیله و نخ ابریشم در کشور، به نامرغوبی نخ ابریشم مصرفی در فرش دست‌باف منجر شده است.

نماینده قم همچنین از قاچاق بخشی از نخ ابریشم تولیدی به خارج از کشور خبر داد که این معضل باعث افزایش قیمت مواد اولیه و تأثیر منفی بر تولید محصول نهایی می‌شود. وی نامرغوب بودن رنگ‌ها و عدم تنوع کافی در طراحی و نقشه فرش دست‌باف را نیز از دیگر مشکلات این صنعت دانست.

نقش تحقیق و توسعه و حمایت از تولیدکنندگان

ذوالنوری بر نقش حیاتی تحقیق و توسعه (R&D) در صنعت فرش دست‌باف تأکید کرد و یادآور شد که در هر صنعتی، تحقیق و توسعه بیشترین بودجه را به خود اختصاص می‌دهد. او بیان کرد که اگر مشکلات تولیدکنندگان و صادرکنندگان حل نشود، آن‌ها بضاعت لازم برای ورود به بازارهای جدید دنیا را نخواهند داشت.

ضرورت حفظ مزیت رقابتی و فراکسیون فرش در مجلس

این نماینده مجلس با اشاره به تضعیف جایگاه فرش دست‌باف در رقابت جهانی، تصریح کرد که این صنعت زمانی مزیت رقابتی اقتصادی کشور با دنیا بود، اما امروز حتی طرح و نقشه نیز قاچاق می‌شود و برخی کشورها در حال پیشی گرفتن از ایران هستند. او تأکید کرد که باید این صنعت را که در کنار سایر صادرات غیرنفتی، کمک زیادی به تأمین ارز و رفع کسری بودجه کشور می‌کند، حفظ کرد.

ذوالنوری کسری بودجه آشکار را ناشی از تناسب نداشتن دخل و خرج دولت دانست و خاطرنشان کرد که هر میزان که هزینه‌های کشور وابسته به نفت باشد، کسری بودجه پنهان به وجود می‌آید. وی یادآور شد که نفت سرمایه است و به هیچ وجه درآمد نیست، و خرج کردن سرمایه کشور برای اداره آن به معنای کسری بودجه است. او تأکید کرد که راه نجات از کسری بودجه پنهان و ایجاد توازن در دخل و خرج کشور، توسعه صادرات غیرنفتی است و توسعه هنر-صنعت فاخر فرش دست‌باف یکی از راه‌هایی است که هم فرهنگ را صادر می‌کند و هم موجب رفع وابستگی اقتصاد به نفت می‌شود.

به‌روزرسانی برنامه راهبردی فرش دست‌باف کشور

در همین راستا، رئیس مرکز ملی صنایع خلاق و فرش کشور با اشاره به برگزاری جلسات متعدد با بخش خصوصی، اعلام کرد که برنامه راهبردی فرش دست‌باف کشور به‌روزرسانی شده است. وی افزود که سند قبلی که حدود پنج سال از تدوین آن می‌گذشت، با اعمال ۴۰ درصد تغییرات، برای کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت در حوزه صنعت فرش دست‌باف تدوین شده است.

برنامه راهبردی فرش دست‌باف تا سال ۱۴۰۷؛ از شناسنامه‌دار کردن تا رفع تعهد ارزی

محمدرضا زارع، رئیس مرکز ملی فرش دستباف، از تدوین برنامه راهبردی جامعی برای حوزه فرش دستباف تا سال ۱۴۰۷ خبر داد. این برنامه شامل جزئیات کامل برای بخش‌های دولتی و خصوصی است و هدف آن ساماندهی و توسعه این صنعت ملی است.

وی طرح شناسنامه‌دار کردن فرش را یکی از برنامه‌های کلیدی این سند عنوان کرد که از سال گذشته با همکاری ۱۴ کارگزاری در استان‌های مختلف آغاز شده است. زارع تأکید کرد که در گام اول، اجرامی شناسنامه برای صادرات فرش دستباف الزامی خواهد شد تا تنها فرش‌های دارای هویت مشخص صادر شوند.

رئیس مرکز ملی فرش دستباف به پیگیری‌های مربوط به رفع تعهد ارزی نیز اشاره کرد و گفت که در خصوص ورود موقت فرش دستباف (برای رفوگری)، ماده ۷۵ از طریق هیئت دولت به تصویب رسیده و این فرآیند از سال گذشته در حال انجام است. او افزود که لایحه مربوط به ورود قطعی فرش دستباف نیز در هیئت دولت قرار دارد و به زودی نهایی خواهد شد. زارع همچنین تصریح کرد که رفع تعهدات ارزی فرش دستباف در آبان‌ماه سال گذشته به نتیجه رسید و میزان آن به حدود ۲۰ درصد مواد اولیه کاهش یافت.

از دیگر اقدامات مرکز ملی فرش، افزایش ثبت جهانی فرش دستباف کشور به ۲۹ مورد است. وی همچنین به تفاهم‌نامه با سازمان زندان‌ها اشاره کرد که منجر به رشد خوبی در آموزش قالی‌بافی به زندانیان در استان‌های مختلف شده است. زارع در پایان تأکید کرد که مرکز ملی فرش با کمک بخش خصوصی اهتمام ویژه‌ای برای حل مشکلات و تعالی این هنر-صنعت ملی دارد.

فرش دست‌باف: نمادی از جهش تولید با مشارکت مردم

رئیس سازمان صنعت، معدن و تجارت قم نیز در این مراسم، تولید فرش دستباف را از مصادیق بارز شعار “جهش تولید با مشارکت مردم” دانست و گفت که فرش دستباف یکی از مردمی‌ترین بخش‌های تولید کشور محسوب می‌شود.

فرش دست‌باف: نماد هنر، فرهنگ و دومین پرچم ایران در جهان

اکبر ابدالی، در مراسم تجلیل از مشاهیر فرش دست‌باف، بر زیبایی و هنر چشمگیر نهفته در این صنعت تأکید کرد که همواره دوستداران هنر را به خود جذب می‌کند. او با یادآوری اهداف مقدس فرش دست‌باف، گفت که این هنر به عنوان “دومین پرچم کشور”، نقش مهمی در معرفی فرهنگ اصیل ایران اسلامی و تاریخ کهن این سرزمین به جهان ایفا کرده است.

ابدالی در بخش دیگری از سخنان خود به اهداف تجلیل از مشاهیر فرش دست‌باف اشاره کرد. او شناساندن افراد برجسته و الگو در حوزه هنر و صنعت فرش دست‌باف را از جمله این اهداف دانست.

وی توضیح داد که بر اساس شیوه‌نامه مرکز ملی فرش ایران، هیئت داورانی متشکل از ۲۱ صاحب‌نظر و دست‌اندرکار حوزه فرش تشکیل شد. این هیئت، پس از بررسی برگزیدگان معرفی‌شده از ۲۲ استان، در نهایت ۸ نفر را به عنوان مشاهیر، ۱۲۱ نفر را به عنوان نام‌آوران و ۲ نفر را نیز به عنوان چهره شاخص فرش دستباف ایران انتخاب کردند.

فرش دستباف قم: پایتخت فرش ابریشم جهان با ۲۰ درصد سهم صادرات کشور

ابوالفضل صادقی، رئیس اتحادیه تولیدکنندگان و صادرکنندگان فرش دستباف قم، اعلام کرد که این استان با داشتن ۴۰ هزار بافنده فرش دستباف، حدود ۲۰ درصد از سهم صادرات کل کشور در این حوزه را به خود اختصاص داده است.

صادقی، قم را پایتخت فرش ابریشم جهان خواند و تأکید کرد که این استان تولیدکننده نفیس‌ترین فرش‌هایی است که همواره در دنیا زبانزد خاص و عام بوده‌اند.

وی با اشاره به ارزش افزوده بسیار بالای محصولات فرش قم، بیان کرد که زیبایی و ظرافت فرش ابریشم قم در جهان بی‌نظیر است، تا جایی که رؤسای جمهور کشورهای مختلف نیز آن را به عنوان گران‌بهاترین هدیه برای اهدا انتخاب کرده‌اند.