از رکورد ۴.۵ میلیونی تا سقوط ۷۰۰ هزار واحدی؛ بورس در مسیر اصلاح یا بازگشت؟

به گزارش تجار گستران؛ در روزهای پایانی دی و ابتدای بهمن‌ماه، شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران با عبور از تراز ۴.۵ میلیون واحد، رکوردهای تازه‌ای را ثبت کرد. حذف ارز ترجیحی و ارز نیمایی و امکان فروش ارز صادراتی با نرخی نزدیک به بازار آزاد، سودآوری شرکت‌های صادرات‌محور را تقویت کرد و موجی از خوش‌بینی در بازار شکل گرفت.

برخی کارشناسان پیش‌تر هشدار داده بودند رشد جهشی شاخص، به‌ویژه پس از ورود به کانال ۴.۳ میلیون واحد، با توان خرید سهامداران همخوانی ندارد و احتمال اصلاح سنگین وجود دارد؛ رخدادی که با تشدید ریسک‌های بیرونی سرعت بیشتری گرفت.

حذف ارز نیمایی و نقش آن در رشد بازار

رضا عیوضلو، معاون نظارت بر نهادهای مالی سازمان بورس و اوراق بهادار، درباره نوسانات اخیر توضیح داد که رشد بازار پیش از آغاز اصلاح قابل پیش‌بینی بود. به گفته او، یکسان‌سازی نرخ ارز در مرکز مبادله و حذف ارز نیمایی باعث شد صادرکنندگان ارز حاصل از صادرات را با نرخی نزدیک به بازار آزاد عرضه کنند؛ موضوعی که سودآوری شرکت‌ها و در نتیجه معاملات بازار را تقویت کرد.

تعدیل انتظارات پس از انتشار صورت‌های مالی

وی افزود این روند تا زمان انتشار صورت‌های مالی ۹ ماهه ادامه داشت، اما با انتشار گزارش‌ها، انتظارات سرمایه‌گذاران تعدیل شد. به باور او، اثر کامل حذف ارز نیمایی احتمالاً با یک وقفه زمانی در صورت‌های مالی پایان سال نمایان می‌شود. هم‌زمانی این تحولات با تنش‌های سیاسی منطقه‌ای موجب افزایش احتیاط در معاملات شد.

به گفته عیوضلو، بازار حتی یک بازگشت کوتاه‌مدت به بالای کانال ۴ میلیون واحد را تجربه کرد، اما دوباره وارد مدار منفی شد. با این حال، پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که بازار در آینده نزدیک به تعادل خواهد رسید.

حذف حجم مبنا و روان‌تر شدن معاملات

نایب‌رئیس هیأت‌مدیره سازمان بورس درباره حذف «حجم مبنا» تأکید کرد این اقدام به روان‌تر شدن حرکات بازار کمک کرده است. به گفته او، چه در دوره‌های صعود و چه در دوره‌های افت، بازار سریع‌تر به تعادل می‌رسد و از فرسایشی شدن اصلاح جلوگیری می‌شود.

وی خاطرنشان کرد با وجود افت شاخص در هفته‌های اخیر، حجم معاملات کاهش نیافته و این موضوع نشان می‌دهد سرمایه‌گذاران همچنان در بازار حضور دارند. به گفته او، جابه‌جایی منابع میان ابزارها رخ داده، اما خروج گسترده سرمایه از بازار مشاهده نشده است؛ هرچند بخشی از منابع حقیقی‌ها ممکن است به ابزارهایی مانند صندوق‌های طلا منتقل شده باشد.

نقش صندوق‌های حمایتی در روزهای اصلاح

عیوضلو درباره عملکرد صندوق تثبیت بازار سرمایه و صندوق توسعه بازار سرمایه توضیح داد این دو نهاد مشابه بازارگردان عمل می‌کنند. در روزهای فشار فروش، اقدام به خرید سهام می‌کنند و در زمان افزایش تقاضا، عرضه را عمدتاً به‌صورت بلوکی انجام می‌دهند تا بازار دچار هیجان نشود.

وی تأکید کرد سازمان بورس هیچ‌گونه مداخله مستقیم یا مذاکره‌ای با سهامداران حقوقی برای خرید سهام ندارد و تصمیم‌گیری برای خرید یا فروش بر عهده خود نهادهای مالی است.

چشم‌انداز نرخ بهره و اثر آن بر بورس

معاون سازمان بورس درباره تأثیر نرخ‌های بالای بهره اوراق بدهی نیز اظهار کرد با توجه به تقاضای موجود در بازار اوراق دولتی، امسال نرخ بهره به سقف مشخصی رسید. همچنین در قانون بودجه ۱۴۰۴ میزان انتشار اوراق نسبت به سال قبل افزایش داشت.

با این حال، به گفته وی در بودجه ۱۴۰۵ دولت متعهد شده بیش از سقف تعیین‌شده اوراق منتشر نکند. در نتیجه انتظار می‌رود سال آینده بازار اوراق با آرامش بیشتری همراه باشد و با کاهش تقاضا در این بازار، بخشی از منابع به سمت بازار سهام هدایت شود.

مجموع این عوامل نشان می‌دهد بورس پس از یک جهش سریع وارد فاز اصلاح شده، اما سیاست‌گذاران امیدوارند با تعدیل متغیرهای کلان و کاهش فشارهای بیرونی، تعادل به بازار بازگردد.