جزئیات امتیازات مالی ایران در توافق با آمریکا

به گزارش تجارگستران ، مفاد محرمانه توافق میان ایران و آمریکا که هنوز به‌طور رسمی منتشر نشده، بحث‌های زیادی را درباره میزان منافع مالی احتمالی ایران و زمان بهره‌مندی از آن‌ها ایجاد کرده است.

بر اساس این توافق، ایران می‌تواند در طول دوره ۶۰ روزه مذاکرات، نفت خود را بدون محدودیت به فروش برساند. همچنین زمینه برای کاهش گسترده تحریم‌ها، دسترسی به منابع مالی مسدودشده و در صورت دستیابی به توافق نهایی هسته‌ای، تشکیل صندوقی برای بازسازی اقتصادی ایران فراهم خواهد شد.

مزایای اقتصادی توافق ایران و آمریکا از نگاه واشنگتن و تهران

منتقدان این توافق معتقدند دولت دونالد ترامپ پس از خروج از توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵، اکنون بار دیگر از الگوی آزادسازی منابع مالی در برابر امتیازهای هسته‌ای استفاده می‌کند و حتی با پیشنهاد ایجاد صندوق بازسازی، گام فراتری برداشته است.

در مقابل، کاخ سفید تأکید دارد که ساختار این توافق بر پایه «عملکرد در برابر امتیاز» طراحی شده و هرگونه بهره‌مندی ایران از مزایا منوط به اجرای کامل تعهدات خواهد بود.

مفاد تفاهم‌نامه و آغاز مذاکرات هسته‌ای جدید

تفاهم‌نامه‌ای که قرار است روز جمعه به‌طور رسمی امضا شود، چارچوبی برای آغاز مذاکرات ۶۰ روزه درباره توافق جامع هسته‌ای به شمار می‌رود.

مقام‌های آمریکایی اذعان دارند که دستیابی به توافق نهایی هنوز قطعی نیست، اما تأکید می‌کنند بهره‌مندی کامل ایران از مزایای اقتصادی به موفقیت این مذاکرات وابسته خواهد بود.

با وجود این، ابهام در مفاد دقیق تفاهم‌نامه موجب انتشار گمانه‌زنی‌های مختلف درباره انتقال میلیاردها دلار منابع مالی به ایران شده است.

یک مقام آمریکایی در این باره اعلام کرد: «این توافق مبتنی بر عملکرد است و ایران تنها در صورت پایبندی کامل به تعهدات خود، از مزایای آن بهره‌مند خواهد شد؛ از جمله عدم دستیابی به سلاح هسته‌ای، خنثی‌سازی مواد غنی‌شده و عدم مداخله در تردد آزاد کشتی‌ها در تنگه هرمز.»

 ایران در کوتاه‌مدت چه امتیازاتی دریافت می‌کند؟

بر اساس اظهارات مقام‌های آمریکایی، توافق شامل معافیت‌های موقت تحریمی خواهد بود که به ایران اجازه می‌دهد تا زمان ادامه مذاکرات، صادرات نفت خود را از سر بگیرد.

رسانه‌های دولتی ایران مدعی شده‌اند که تهران بلافاصله پس از امضای توافق به بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده خود دسترسی پیدا خواهد کرد، اما مقام‌های آمریکایی این ادعا را رد کرده‌اند.

به گفته یک مقام ارشد آمریکایی، امکان ارائه برخی امتیازات محدود مانند کاهش تحریم‌ها یا دسترسی تدریجی به منابع مالی در قبال اقدامات متقابل ایران وجود دارد. گزارش‌ها درباره توافقات جانبی احتمالی برای آزادسازی منابع ایران توسط برخی کشورهای منطقه نیز از سوی مقام‌های آمریکایی رد شده است.

امتیازات ایران در صورت توافق نهایی هسته‌ای

طبق مفاد تفاهم‌نامه، در صورت دستیابی به توافق جامع هسته‌ای، آمریکا متعهد خواهد شد تمامی تحریم‌های ایران را بر اساس جدول زمانی مورد توافق لغو کند.

کاخ سفید تأکید کرده است که توافق نهایی باید شامل انتقال ذخایر اورانیوم با غنای بالا، توقف غنی‌سازی در آینده و ایجاد سازوکارهای بازرسی هسته‌ای باشد.به گفته مقام‌های دولت آمریکا، در صورت عدم همکاری ایران، سطح مزایای اقتصادی نیز محدود خواهد شد.

صندوق ۳۰۰ میلیارد دلاری بازسازی ایران

یکی از مهم‌ترین و بحث‌برانگیزترین بخش‌های تفاهم‌نامه، ایجاد صندوقی برای حمایت از بازسازی و توسعه اقتصادی ایران است.براساس متن مورد بحث، هر توافق نهایی باید شامل برنامه‌ای مشخص و مورد توافق دو طرف برای تأمین مالی پروژه‌های بازسازی و توسعه اقتصادی ایران باشد.

منابع آگاه اعلام کرده‌اند ایده تشکیل این «صندوق شکوفایی» از سوی قطر مطرح شده و طی هفته‌های اخیر میان ایران، آمریکا و کشورهای میانجی مورد بررسی قرار گرفته است.

بر اساس این طرح، سرمایه‌گذاری بخش خصوصی کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی کشورهای شرق آسیا در پروژه‌های اقتصادی ایران پیش‌بینی شده است.

جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، اعلام کرده است که منابع این صندوق از بودجه مالیات‌دهندگان آمریکایی تأمین نخواهد شد و تنها در صورتی اجرایی می‌شود که ایران برنامه هسته‌ای خود را به‌طور دائمی متوقف کرده، از ذخایر اورانیوم غنی‌شده صرف‌نظر کند و بازرسی‌های هسته‌ای را بپذیرد.

دونالد ترامپ بار دیگر اعلام کرده است که متن کامل تفاهم‌نامه منتشر خواهد شد، اما احتمالاً این اقدام پس از امضای رسمی توافق در روز جمعه انجام می‌شود.