گادی آیزنکوت کیست؟ + رقیب اصلی نتانیاهو در انتخابات اسرائیل

به گزارش تجارگستران ، گادی آیزنکوت، رئیس حزب یاشار و رئیس پیشین ستاد ارتش اسرائیل، در انتخابات ۲۷ اکتبر به مهم‌ترین رقیب بنیامین نتانیاهو تبدیل شد. سابقه نظامی، انتقاد از عملکرد دولت در جنگ غزه و تأکید بر تحقیق درباره حملات ۷ اکتبر، از محورهای اصلی فعالیت سیاسی اوست؛ با این حال، مسیر تشکیل دولت به ترکیب ائتلاف‌های پارلمانی بستگی دارد.

گادی آیزنکوت؛ از فرماندهی ارتش تا رقابت برای نخست‌وزیری

آیزنکوت در دوران فرماندهی خود با بنیامین نتانیاهو همکاری می‌کرد. با این حال، پس از ورود به سیاست، به یکی از منتقدان اصلی نخست‌وزیر تبدیل شد و در انتخابات اخیر به‌عنوان چهره محوری مخالفان نتانیاهو مطرح شد.

او در سال ۲۰۲۲ به همراه بنی گانتس، رئیس پیشین ستاد ارتش، وارد سیاست شد. پس از حمله حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳، این دو به کابینه اضطراری جنگ پیوستند؛ اما در ژوئن ۲۰۲۴، به دلیل آنچه نبود راهبرد روشن برای دوران پس از جنگ عنوان کردند، از کابینه خارج شدند.

پیشینه خانوادگی آیزنکوت و جنجال درباره تبار او

آیزنکوت فرزند خانواده‌ای از مهاجران مراکشی است. او در طبریه و ایلات بزرگ شد؛ شهرهایی خارج از مراکز اصلی قدرت سیاسی اسرائیل. آیزنکوت دومین فرزند از میان ۹ فرزند خانواده است و پنج فرزند دارد.

پیشینه خانوادگی او در جریان رقابت‌های انتخاباتی به موضوعی بحث‌برانگیز تبدیل شد. ینون مگال، مجری شناخته‌شده تلویزیونی که به حمایت از نتانیاهو شهرت دارد، در اظهاراتی توهین‌آمیز به تبار مراکشی آیزنکوت اشاره کرد و او را فردی وابسته به نخبگان یهودی اروپایی‌تبار توصیف کرد.

این اظهارات واکنش‌های گسترده‌ای برانگیخت و اختلافات تاریخی میان یهودیان خاورمیانه‌ای‌تبار و اروپایی‌تبار را دوباره به بحث عمومی کشاند. مگال بعداً گفت منظورش تمسخر ریشه قومی آیزنکوت نبوده است. نتانیاهو نیز این اظهارات را محکوم کرد.

آیزنکوت به‌ندرت درباره پیشینه قومی خود صحبت می‌کند؛ با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند ریشه خانوادگی او می‌تواند در جلب حمایت بخشی از رأی‌دهندگان مزراحی، یعنی یهودیان خاورمیانه‌ای‌تبار، مؤثر باشد. این گروه از رأی‌دهندگان در سال‌های گذشته عموماً از حزب لیکود حمایت کرده‌اند.

کشته‌شدن پسر آیزنکوت در جنگ غزه

جنگ غزه تأثیر مستقیمی بر خانواده آیزنکوت گذاشت. گال، پسر کوچک‌تر او که ۲۵ سال داشت، در دسامبر ۲۰۲۳ هنگام جنگ در غزه کشته شد. دو نفر از برادرزاده‌های او نیز در درگیری‌ها جان باختند.

آیزنکوت در آوریل ۲۰۲۶، در یادداشتی در روزنامه یدیعوت آحارونوت، نوشت که بر مزار پسرش سوگند خورده است بهای جان‌باختن او و همرزمانش بیهوده نباشد. او این تعهد را یکی از محورهای اصلی مأموریت سیاسی خود معرفی کرده است.

برنامه‌های انتخاباتی آیزنکوت برای اداره اسرائیل

آیزنکوت در کارزار انتخاباتی خود بر موضوعات داخلی، پاسخ‌گویی دولت و خدمت نظامی تأکید کرده است. او وعده داده کمیسیون رسمی تحقیق درباره ناکامی‌های مربوط به حملات ۷ اکتبر تشکیل دهد؛ موضوعی که نتانیاهو از آغاز جنگ با آن مخالفت کرده است.

از دیگر وعده‌های آیزنکوت، اجرای خدمت نظامی یا خدمات ملی برای همه شهروندان است. این موضع در شرایطی مطرح می‌شود که ائتلاف دولت نتانیاهو به احزابی وابسته بوده که خواستار ادامه معافیت گسترده یهودیان فوق‌ارتدوکس از خدمت نظامی هستند.

مواضع آیزنکوت درباره جنگ و امنیت منطقه

با وجود انتقادهایش از نتانیاهو، آیزنکوت از چهره‌های امنیتی اسرائیل به شمار می‌رود و در بسیاری از مواضع نظامی با نخست‌وزیر هم‌نظر است. او به‌طور کلی از عملیات نظامی اسرائیل در غزه، لبنان و ایران حمایت کرده است.

نام آیزنکوت در ارتش اسرائیل با «دکترین ضاحیه» و راهبرد موسوم به «کارزار میان جنگ‌ها» پیوند خورده است. دکترین ضاحیه بر استفاده از نیروی گسترده علیه زیرساخت‌های غیرنظامی با هدف بازدارندگی تأکید دارد و راهبرد دوم به عملیات پنهانی و کم‌شدت برای کاهش توانمندی‌های طرف مقابل، بدون ورود به جنگ تمام‌عیار، مربوط می‌شود.

در قبال ایران، آیزنکوت و نتانیاهو هدف جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و تضعیف شبکه نیروهای هم‌پیمان تهران را دنبال می‌کنند. با این حال، آیزنکوت از نبود راهبرد روشن در درگیری‌های اخیر انتقاد کرده و بر همراه‌شدن دستاوردهای نظامی با دیپلماسی تأکید دارد.

او همچنین نتانیاهو را متهم کرده است که جنگ غزه را به دلایل سیاسی طولانی می‌کند و جان گروگان‌های اسرائیلی را به خطر می‌اندازد. این اختلافات در نهایت در تصمیم او برای خروج از کابینه جنگ نقش داشت.

آیزنکوت درباره آینده فلسطینیان چه موضعی دارد؟

آیزنکوت از ساختار امنیتی اسرائیل می‌آید و احتمال دارد برای تشکیل دولت به همکاری احزاب راست‌گرا نیز نیاز داشته باشد. او اعلام کرده است که می‌خواهد حاکمیت حماس در غزه را طی ۱۸ ماه پایان دهد؛ این هدف، به گفته او، می‌تواند از طریق اجرای طرح آتش‌بس دونالد ترامپ یا عملیات نظامی با رویکردی که آن را «خلاقانه» توصیف کرده، دنبال شود.

آیزنکوت پیش از ورود به سیاست هشدار داده بود که ادامه کنترل اسرائیل بر فلسطینیان در کرانه باختری اشغالی می‌تواند به شکل‌گیری یک دولت دوجانبه منجر شود؛ وضعیتی که آن را پایان چشم‌انداز صهیونیستی خوانده بود. با این حال، او پس از ۷ اکتبر با راه‌حل دوکشوری مخالفت کرده و در اظهارات اخیر خود حامیان این راه‌حل را «دور از واقعیت» توصیف کرده است، بی‌آنکه جایگزین مشخصی ارائه کند.

او با الحاق رسمی کرانه باختری و ایجاد کانون‌های غیرقانونی شهرک‌نشینی نیز مخالفت کرده است. آیزنکوت همچنین طرح ساخت‌وساز در منطقه بحث‌برانگیز E1 در کرانه باختری را به دلیل هزینه‌های بین‌المللی آن اشتباه دانسته و وعده داده با خشونت شهرک‌نشینان برخورد کند.

رابطه احتمالی آیزنکوت با دونالد ترامپ

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، حمایت خود از نتانیاهو را علنی کرده و او را نخست‌وزیری جنگجو خوانده است. ترامپ همچنین هشدار داده که انتخاب رهبری دیگر ممکن است به معنای مواجهه مستقل آمریکا با ایران باشد.

بر اساس گزارش منابع اسرائیلی آگاه از تلاش‌های سیاسی، آیزنکوت و دیگر رهبران مخالف از طریق واسطه‌هایی از جمله میریام ادلسون، حامی مالی جمهوری‌خواه، از کاخ سفید خواسته بودند در انتخابات اسرائیل مداخله نکند؛ تلاشی که به نتیجه نرسید.

با این حال، روابط نتانیاهو و ترامپ در سال گذشته نیز بدون اختلاف نبوده است. حملات اسرائیل در لبنان و غزه از جمله اقداماتی بوده‌اند که به گزارش متن منبع، موجب نارضایتی ترامپ و برخی اعضای دولت او شده‌اند.

دولتی به رهبری آیزنکوت که به احزاب راست افراطی ایتامار بن‌گویر و بزالل اسموتریچ وابسته نباشد، ممکن است فضای بیشتری برای پیگیری دیپلماسی منطقه‌ای ایجاد کند. عادی‌سازی روابط اسرائیل و عربستان سعودی یکی از اهداف بلندمدت

آیا آیزنکوت می‌تواند دولت تشکیل دهد؟

نظرسنجی‌های پیش از انتخابات، برای حزب یاشار به رهبری آیزنکوت حدود ۲۰ تا ۲۳ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی کنست پیش‌بینی می‌کردند. در برخی نظرسنجی‌ها نیز او در پاسخ به این پرسش که چه کسی برای نخست‌وزیری مناسب‌تر است، از نتانیاهو پیشی گرفته بود.

با این حال، تعداد کرسی‌های یک حزب به‌تنهایی تعیین نمی‌کند چه کسی دولت را تشکیل خواهد داد. در نظام سیاسی اسرائیل، رئیس‌جمهور مأموریت تشکیل دولت را به نماینده‌ای می‌سپارد که بیشترین شانس را برای گردآوری حمایت اکثریت پارلمان داشته باشد.

آیزنکوت برای رسیدن به قدرت به همکاری احزاب چپ، راست و میانه نیاز دارد و در برخی سناریوها حمایت احزاب عربی نیز می‌تواند تعیین‌کننده باشد. نتانیاهو سال‌ها با همکاری احزاب یهودی با احزاب عربی مخالفت کرده و برخی دیگر از رهبران اپوزیسیون نیز اعلام کرده‌اند که حاضر به همکاری با آنها نیستند.

آیزنکوت گفته است حتی بدون دستیابی مستقیم به ۶۱ کرسی نیز برای تشکیل دولت تلاش خواهد کرد. این موضع احتمال تشکیل دولت اقلیت با حمایت بیرونی احزاب عربی را مطرح می‌کند؛ هرچند احزاب راست‌گرایی که ممکن است برای ائتلاف او ضروری باشند، می‌توانند با چنین گزینه‌ای مخالفت کنند.

جمع‌بندی

گادی آیزنکوت با تکیه بر سابقه طولانی نظامی، انتقاد از عملکرد دولت نتانیاهو و وعده تحقیق درباره حملات ۷ اکتبر وارد رقابت برای نخست‌وزیری اسرائیل شده است. مواضع او در حوزه امنیت و فلسطین در بسیاری از موارد با جریان اصلی امنیتی اسرائیل هم‌راستاست، اما اختلاف بر سر مدیریت جنگ و تشکیل دولت، او را به یکی از چهره‌های اصلی مخالفان نتانیاهو تبدیل کرده است. سرنوشت سیاسی او به نتیجه نهایی انتخابات و توانایی جلب حمایت احزاب دیگر بستگی دارد. / منبع : CNN